Waar blijft het respect voor lesbische vrouwen?

recensie Blijkbaar kan er over de positie van lesbische vrouwen alleen maar lacherig worden gedaan.

Lesbische vrouwen hebben vaker last van depressieve en angstige gevoelens, en dat hangt samen met vervelende gebeurtenissen die ze vanwege hun lesbisch zijn meemaken. Dat zijn de schokkende resultaten van een groot onderzoek onder lesbische en biseksuele vrouwen (Trouw, 25 april). De resultaten waren zo opvallend dat veel media er aandacht aan besteedden.

Verslaggevers maakten – waarschijnlijk onbewust – duidelijk waarom lesbische vrouwen het soms zo moeilijk hebben. Onwetendheid, onbegrip en vooroordelen klonken door in veel van hun vragen. In de ’Tros Nieuwsshow’ kwam ter sprake dat 30 procent van de lesbische vrouwen negatieve reacties krijgt van collega’s of studiegenoten. De presentator kon zich niet voorstellen dat het om ernstige zaken ging. Een grapje moet toch kunnen? Maar het gaat niet alleen om ’grapjes’, blijkt uit het onderzoek van Stichting Ondersteboven. Zie het voorbeeld van de lesbische vrouw wier vrouwelijke collega op zakenreis geen hotelkamer met haar wilde delen uit angst aangerand te worden.

Trospresentatrice Daphne Bunskoek reageerde dat lesbische vrouwen tegenwoordig sexy worden gevonden. Dat is toch positief? Stel je voor, je bent een mooie meid en je loopt hand in hand met je vriendin. De ene na de andere hitsige man roept je na. Zou je daar met je vriend lopen dan zou niemand vragen ’of hij mag meedoen’. Let wel: een vrouwenstel wordt ook nog uitgescholden als ze niet ’gezellig’ reageren.

De prangende vraag is: hoe kunnen we als samenleving de negatieve reacties op scholen, op werkplekken en op straat verminderen? Want 80 procent van de lesbische vrouwen maakte het afgelopen jaar negatieve gebeurtenissen mee, van brutale vragen tot vijandigheid en bedreiging.

Allereerst is goed beleid nodig vanuit de overheid, scholen en het bedrijfsleven. Werkgevers kunnen duidelijk maken dat ‘homo’ of ’lesbo’ als scheldwoord niet getolereerd worden op de werkvloer.

Verder zijn er vooral meer lesbische vrouwen nodig met een voorbeeldfunctie. Voor de gemiddelde hetero zijn lesbische vrouwen een stuk minder zichtbaar dan homomannen. Daar is een aantal redenen voor. De meest zichtbare Nederlandse homomannen (Paul de Leeuw, Gordon, Albert Verlinde) werken in de showbusiness, die zich beter leent voor uitbundige (homo)seksuele uitingen dan, pak ’m beet, een ministersfunctie. Ik zie Gerda Verburg nog niet zo snel lekker gek doen met haar vriendin op tv. En serieuze journalisten als Andrea Vreede of Margriet Brandsma kunnen moeilijk reportages voor het Journaal maken over mooie meisjes: ’énig rokje heb je aan, meid’.

Een van de weinige vrouwen die zich op tv zo nu en dan van haar lesbische kant laat zien, is Claudia de Breij. En dat is meteen ook de naam die mensen spontaan noemen bij de vraag welke lesbo’s ze kennen. Het zou fijn zijn als Claudia niet meer de enige ’LesbIcoon’ was en meer vrouwen zich openlijk uitlaten over hun lesbisch of biseksueel zijn. Niet alleen op televisie, maar ook op hun werk en voor de klas. Hoe meer voorbeelden lesbische vrouwen hebben, hoe makkelijker het is om zelf ook uit de kast te komen.

Er zijn tientallen voorbeelden van lesbische vrouwen die onder lesbo’s zelf wel bekend zijn, maar die voor hetero’s onzichtbaar blijven.

Uiteindelijk zijn lesbische vrouwen alomtegenwoordig, en vertegenwoordigen zij een rijke cultuur. Maar hun zichtbaarheid moet wel groter worden. Zelf heb ik onlangs mijn bijdrage geleverd, door samen met Linda Huijsmans de ’Lesbo-encyclopedie’ te presenteren, over lesbische vrouwen, hun leven en hun geschiedenis. Niet alleen omdat ik hoop dat schoolbibliotheken, ministeries en gemeentes er hun voordeel mee doen. Maar ook in de verwachting dat hetero’s hun kennis en inzicht over lesbo’s willen bijspijkeren. Dan kunnen ze hun al dan niet onbewuste vooroordelen aan de kant zetten en hoeven ze lesbische vrouwen geen slapeloze nachten meer te bezorgen.

De ’Lesbo-encyclopedie’. Uitgeverij Ambo|Anthos, ISBN 9789026321122