'Armoede komt helaas nooit alleen'

recensie

Jan Razenberg is managementcoach en gesprekstrainer.

’Begin vorig jaar kwam ik onverwacht bij een vriend op bezoek. Hij had niks in huis, verontschuldigde hij zich, alleen een pak melk. Geen cent had-ie, hij had dat altijd verzwegen, voor iedereen. Als we ’m vroegen ergens iets te gaan drinken, verzon hij een smoes. Diezelfde avond hoorde ik op het journaal dat de inkomens van onze topbestuurders opnieuw met twintig procent waren gestegen. Toen dacht ik: er moet iets gebeuren.

Ik heb een oproep geplaatst op internet, op m’n Hyves die ik net twee weken had: ’Armoede de wereld uit. Iedere stem telt, dus ook jouw stem. Doe mee.’ De reacties waren overweldigend, honderden per dag. Inmiddels zijn het er tienduizenden, het is onvoorstelbaar. Driehonderd van die reacties heb ik geredigeerd en in dit boek opgenomen. Ik wil daarmee een stem geven aan de armoede in dit land. Het probleem is zo ontstellend groot.

Je trekt een ventiel van ellende open, dat heb ik nu wel bemerkt. Armoede komt helaas nooit alleen, meestal zit er veel meer achter: eenzaamheid, ziekte. Drie pijlers vormen de rode draad in dit boek: een baan, relatie, en gezondheid. Als één van die pijlers wegvalt, red je het meestal nog wel. Maar vallen er twee weg, dan raak je lamgeslagen, dan kom je in de shit terecht.

Met dit boek wil ik de gordijnen opentrekken, laten zien wat er in dit rijke land nog voor ellende is. Dáár gaat het om. Nederlanders zijn helemaal niet egoïstisch: als ze narigheid onder ogen krijgen, dan zijn ze wel degelijk meedogend.

Dat de spaarders van Icesave hun geld terugkrijgen, tot honderdduizend euro toe, dat begrijp ik, daar zal ik niks van zeggen. Maar als je dan tegelijkertijd hoort dat er door de kredietcrisis waarschijnlijk geen inflatiecorrectie komt voor mensen die van een klein pensioentje afhankelijk zijn, dan is dat toch wel heel schrijnend. Die mensen worden steeds dieper weggezogen, krijgen de kosten van het duurdere leven niet eens vergoed.

Ik geef het boek voorlopig in eigen beheer uit, via de reguliere boekhandel zou er te veel geld blijven hangen. De eerste oplage is twaalfhonderd, de kosten per exemplaar zijn 7,50 euro, de rest gaat naar de voedselbanken. Als noodhulp, die instellingen mogen nooit structureel worden.

Dit boek is geen pleidooi voor hogere uitkeringen, dat zou te gemakkelijk zijn. Ik hoop wel dat het als een breekijzer gaat werken, als een eyeopener. Lees het, ervaar het! Armoede kan ons allemaal overkomen. Ik heb het boek opgestuurd naar de koningin, de kroonprins en Máxima, naar alle ministers en staatssecretarissen en alle 150 leden van de Tweede Kamer. Nee, ik heb nog geen reactie gehad, maar dat had ik ook niet verwacht: de politici zijn amper terug van kerstreces, en het boek is net uit.

Natuurlijk heb ik zorg dat er niks mee gebeurt, dat dit initiatief stilvalt. Maar dan gaan we iets nieuws bedenken. Ik heb wel iets in m’n achterzak. Wat dat is? Dat ga ik nu niet zeggen, dat blijft een verrassing.’