Tijdens de Olympische Spelen zijn de taken in de Nederlandse ploeg, gechargeerd gezegd, duidelijk afgebakend. Mannen paraderen tijdens de openingsceremonie met de vlag, vrouwen halen de medailles binnen.

De huidige scheve verhouding (5-1) in Londen is geen uitzondering. Integendeel. Ook de afgelopen drie Olympische Spelen haalden de vrouwen verreweg het grootste deel van de buit binnen. En wat verontrustend is voor de mannen: de kloof wordt almaar groter.

Tijdens de Olympische Spelen van Peking werd ten onrechte gesproken van toeval, nadat de Nederlandse mannen met het schaamrood op de kaken waren afgedropen. Eén gouden en twee bronzen plakken staarden vol ongeloof omhoog naar de toren van vrouwelijke makelij: zes goud, vier zilver, twee brons.

Na een week Londen is het niet anders. Tegenover twee goud, een zilver en twee brons, zetten de mannen één derde prijs. Ook aan een andere wetmatigheid is voldaan: de Nederlandse ster van de Spelen is een vrouw, Ranomi Kromowidjojo in dit geval. Enige uitzondering op die regel: zwemmer Pieter van den Hoogenband in 2000, al had hij tijdens die voor Nederland succesvolste Spelen evenknieën in Inge de Bruijn en Leontien van Moorsel.

Sinds 1928, toen Nederlandse vrouwen voor het eerst substantieel deel uitmaakten van de Nederlandse afvaardiging, hebben mannen en vrouwen vrijwel evenveel medailles gewonnen. In die periode namen wel twee keer zoveel mannen deel. Wat goud betreft scoren de vrouwen desondanks beter: 35 om 30.

Om deze ontwikkeling voor de mannen enigszins draaglijk te maken: zij staan in verreweg de meeste gevallen als trainer of coach aan de basis van de successen. Blijft de vraag waarom zij vrouwen in de mondiale topsport zoveel beter laten presteren.

Het antwoord is niet eenduidig. Internationaal zijn de meeste vrouwensporten minder ontwikkeld. Het is er makkelijker scoren, zeker voor het economisch rijke Nederland waar sportparticipatie, faciliteiten en investeringen voor mannen en vrouwen gelijk zijn. Waar die voorwaarden voor mannen onvoldoende blijken om de internationale ontwikkelingen bij te benen, profiteren vrouwen er bovengemiddeld van. Daarbij wordt, afgezien van zwemmen, vooral gescoord in kleine sporten zoals hockey en wielrennen.

Of zoals Charles van Commenée, chef d'equipe in Peking, vaststelde: "Het Nederlandse topsportbestel is blijkbaar adequaat om mee te doen bij de vrouwen, maar niet bij de mannen". Nederland doet het volgens hem goed bij de tafelwijnen, niet in de champagneklasse. Zijn ervaring: "Bij minder concurrentie levert een intensivering van het trainingsprogramma snel resultaat op".

In vergelijking met het buitenland hebben Nederlandse vrouwen een grote competitiedichtheid. Vrouwen zijn hier bovendien ideaal gebouwd: lang en sterk. Dat komt vooral tot uitdrukking bij zwemmen, de (vrouwen-)sport waar Nederland traditioneel de meeste medailles wint. Zelfs in de nog moeilijkere atletiek heeft dat tot groter rendement geleid.

In de medaillewedloop houden vrouwen Nederland nog enigszins in de race. Bij ongewijzigde budgetten zou daarin dus meer moeten worden geïnvesteerd. Die keuze is nooit ter sprake geweest. Wel zal de komende olympiade meer geld gaan naar minder sporten.

Nederland glijdt op olympisch niveau langzaam af, in weerwil van het krampachtige toptien-streven. Nu nog is vrouwensport in veel Afrikaanse en Aziatische landen verwaarloosd of genegeerd. Dat is snel aan het veranderen, met China als uitgesproken voorbeeld. Ook in Nederland zijn dan de ontwikkelingen niet meer bij te benen en komen de vrouwen droog te staan.

De Nederlandse chef de mission is steevast een man, die voor het erebaantje van vlaggendrager voor de opening een man boven een vrouw (20 om 2) verkiest. Laten we het erop houden dat de vrouwen daarmee worden gespaard voor het echte werk.