Het draait allemaal om kwaliteit

De technisch directeur van Ajax is verantwoordelijk voor B-aankopen en de trainer bleek onvoldoende gescreend. Na het vertrek van Ten Cate dient Ajax zich te bezinnen.

Het heeft uiteindelijk met kwaliteit te maken, sprak Henk ten Cate na zijn laatste echec als trainer van Ajax, de vroege Europese uitschakeling van vorige week door Dinamo Zagreb. Zo is het maar net. Vanwege een falend aankoopbeleid moet Ajax zich met te veel B-spelers behelpen. Maar met een verwijzing naar de wetmatigheid dat een trainer afhankelijk is van zijn materiaal, riep Ten Cate onbedoeld met terugwerkende kracht ook zélf de vraag op waarom hij dan vorig jaar zo nodig door Ajax moest worden aangetrokken.

In een lichtgrijs verleden had Ten Cate in Nederland enkele subtoppers acceptabel laten spelen. Bij Barcelona was hij assistent geweest – een vaak lastig definieerbare functie, met alle ongrijpbaarheid van dien. Vedetten in Catalonië zouden met hem als veldtrainer weglopen, werd gezegd, en ook Ajax leek zich daardoor te laten leiden. Maar vorige week gaf Ten Cate zelf ten overvloede aan dat ook zijn inbreng begrensd is. Daarnaast mag worden gesteld dat de Amsterdamse clubleiding haar huiswerk ruim een jaar geleden halfslachtig heeft gedaan.

In de prijzende verhalen over Ten Cate vanuit Spanje werd al te gemakkelijk voorbijgegaan aan de rol van hoofdcoach Frank Rijkaard, die Barcelona nog altijd beheerst en waardig vertegenwoordigt. Ten Cate vloog bij Ajax al vroeg uit de bocht, toen Sneijder in een uitduel met Sparta de rode kaart kreeg na de scheidsrechter te hebben uitgescholden. Hij verloor zich zonder distantie in het incident als de straatvechter die hij, zo hadden ze bij Ajax kunnen weten, altijd al was – onevenwichtig, onberekenbaar, provocerend, explosief en uiteindelijk voortdurend verongelijkt.

Niet voor niets wordt het tussentijdse vertrek van Ten Cate naar Chelsea her en der ‘goed voor alle partijen’ geacht – al moet nog maar blijken hoe goed het vooral voor de Engelse club zal zijn. Het is begrijpelijk dat Ajax zich niet star heeft opgesteld, zeker nu het een afkoopsom kon ontvangen voor een werknemer op wie vanuit representatief oogpunt veel was aan te merken en die bovendien een magere conduitestaat had opgebouwd. Ten Cate heeft in Amsterdam bovenal bewezen op eigen benen vanwege een gebrek aan evenwichtigheid geen toptrainer te zijn, hoe vakkundig hij op het trainingsveld ook mag zijn.

In sportief opzicht mag Ten Cate erop bogen te hebben bijgedragen aan de progressie van de eigen talenten Sneijder en Babel, die onlangs voor in totaal 44 miljoen euro werden verkocht. Hij won de beker en hij mag er graag op wijzen dat (na een duister voorgaand seizoen) de landstitel op één doelpunt werd gemist, maar zonder het peilloze verval van PSV had het zover niet kunnen komen. Lang mocht een toename van de weerbaarheid, de gekende zwakke plek van Ajax, bij de plusjes van Ten Cate worden bijgeschreven, maar uiteindelijk zijn ook daarbij kanttekeningen te plaatsen. Soms werd de grens met ruw spel al te driest overschreden en de strijdbare dertigers Stam en Davids bleken toch te kwetsbaar voor een structurele ommezwaai op dit vlak.

Maar als trainer van Ajax is Ten Cate bovenal gebrandmerkt door blamerende Europese eliminaties: twee keer op rij in de voorronde van de Champions League en vorige week zelfs in de eerste ronde van het Uefa Cup-toernooi. Dat tot tweemaal toe (vorig jaar tegen FC Kopenhagen en nu tegen Dinamo Zagreb) het voordeel van een zege in een uitwedstrijd werd verspeeld, mag Ten Cate zich ondanks het kwaliteitsverlies in het veld in de hoogste mate aanrekenen. Nu zijn missie is mislukt zou Ajax er met voorlopig interne vervangers goed aan doen zich te bezinnen, in de relatieve luwte zonder internationale verplichtingen.

Het hoort bij de club Ajax dat er nu weer door iedereen moord en brand wordt geschreeuwd, en dat ook voorzitter Jaakke het moet ontgelden – alsof er van de hele structuur niets zou deugen. Terwijl de functie van Jaakke, een fatsoenlijk bestuurder, een ceremoniële zou moeten zijn. Het is mede aan hem om die orde te herstellen met, allereerst, een voor zijn taken berekend technisch kader.

Technisch directeur Van Geel mag verantwoordelijk worden gehouden voor tal van onwaardige B-aankopen, en Ten Cate bleek onvoldoende gescreend. Hij was na de onervaren Wouters en Blind al de derde voor wie dat opging, in een rijtje van zes trainers (inclusief Olsen, Adriaanse en Ronald Koeman) die sinds 1997 hun contract bij Ajax niet uitdienden.