De financiële huishouding van het Vaticaan voldoet aan de meest elementaire normen voor transparantie. Toch valt er genoeg te verbeteren, concludeert het gezaghebbende Europese toetsingsinstituut Moneyval in een woensdag gepubliceerd rapport.

Het Vaticaan heeft volgens Moneyval in een korte tijd veel bereikt: de bouwstenen voor een transparante toekomst zouden nu aanwezig zijn. De kerk scoort matig of onvoldoende op 23 van Moneyval's 45 criteria, maar voldoet wel aan 9 van de 16 kerncriteria.

Overigens zijn de meest recente ontwikkelingen niet meegewogen. Moneyval, onderdeel van de Raad van Europa, heeft de situatie tot februari van dit jaar beoordeeld. De kerk moet binnen een jaar met een voortgangsrapport aantonen dat ze aan verbetering werkt.

Het blazoen van het Instituut voor Religieuze Werken (IOR), zoals de bank voluit heet, is bepaald niet vrij van smetten. Justitie legde onlangs tijdelijk beslag op 23 miljoen euro aan fondsen en doet onderzoek naar Vaticaanse betrokkenheid bij witwaspraktijken. De Amerikaanse bank JP Morgan Chase sloot in maart nog een Vaticaanse rekening omdat de IOR naar verluidt 'niet in staat was om te reageren' op dubieuze transacties.

Gebrek aan toezicht
Moneyval is vooral kritisch over het gebrek aan toezicht. 'De onderzoekers constateren dat er onduidelijkheid bestaat over de rol, de verantwoordelijkheid, het gezag, de macht en de onafhankelijkheid van de Financiële Autoriteit', schrijft het toetsingsinstituut. De vorig jaar opgerichte Vaticaanse Financiële Autoriteit moet toezien op de transparantie van de bank.

Het Vaticaan gaf eind vorige maand voor een van de eerste keren inzicht in de boeken van de IOR. Algemeen directeur Paolo Cipriani verklaarde dat de bank geen geheime tegoeden meer heeft, geen zaken doet met banken in belastingparadijzen witwaspraktijken op haar rekeningen zo veel mogelijk tegenwerkt.

De Vaticaanse 'buitenlandminister' Ettore Balestrero noemt het rapport 'een mijlpaal in ons voortdurende streven' naar transparantie. 'We hebben een belangrijke stap gezet op weg naar een systeem dat witwaspraktijken en het financieren van terrorisme tegen moet gaan.'