Onderzoek naar verdoving met CO is wel nodig 2

Verdoofd castreren van biggetjes moet het geweten van de Nederlandse vleeseter sussen. Maar lukt het die castratie bijtijds te regelen?

Goed nieuws voor biggetjes. Met ingang van 1 januari 2009 gaan de Nederlandse varkenshouders hun ballen niet zonder verdoving te lijf, zo beloven ze in een intentieverklaring die ze vanmiddag tekenen met landbouwminister Verburg, vleesindustrie, supermarkten en Dierenbescherming. En dat bespaart de 62.500 biggetjes die wekelijks worden gecastreerd voor de Nederlandse vleeseter veel pijn en ongerief. Castratie is nodig omdat vlees kan stinken, door de hormonen van ongecastreerde beren - mannetjes varkens -.

De varkensboeren maken daarbij wel een voorbehoud: de verdoving met CO2 willen ze zelf uitvoeren, om een frequent en dus kostbaar bezoek van de dierenarts uit te sparen.

CO2-verdoving is in ieder geval beter dan een plaatselijke verdoving, het huidige alternatief voor onverdoofde castratie, zegt onderzoekster Marion Kluivers van de Animal Sciences Group van Wageningen Universiteit. Zij doet in opdracht van het ministerie onderzoek naar verdoofd castreren van biggen. „Op de hersen- en hartfilmpjes die we maakten bij de castratie van biggen die met CO2 waren verdoofd, bleek geen enkele pijnregistratie. Zelfs niet op de meest pijnlijke momenten, het doorsnijden van de zaadleider en de verwijdering van de testikels.” Napijn was er wel, maar daartegen kan de boer zelf een injectie met pijnstiller toedienen, zegt Kluivers. Het hele castratieproces -van verdoving tot wakker worden- duurt zo’n vier à vijf minuten.

Onduidelijk is evenwel hoeveel CO2 toegediend moet worden. „Als je de biggetjes te lang in het verdovingsgas laat liggen, gaan ze dood”, zegt Kluivers. Waar precies de grens ligt, is onduidelijk. In Deens onderzoek wordt gerept over verdoving van vier à vijf minuten, zegt Kluivers. „Maar bij ons stierf er al een biggetje na twee à drie minuten in de verdovingsbox.” Nader onderzoek is dus nodig voordat de boeren zelf met het kooldioxide aan de slag gaan.

Dat geldt ook voor de verdovingsboxen: die zijn nog niet in de handel. Een Deense collega van Kluivers heeft een commercieel model ontwikkeld, maar ervaringen uit de praktijk hiermee zijn in Wageningen niet bekend. Maar, zegt Kluivers, vanuit het bedrijfsleven is wel interesse voor zo’n box. Marktintroductie voor 1 januari 2009 gaat wel lukken, is de verwachting.

De intentieverklaring vereist ook het nodige van de vleesindustrie. Dag in dag uit worden daar varkens aangevoerd en verwerkt tot karbonaadjes, speklappen of varkenshaas. Of die op een Belgische, Duitse of Hollandse dis verschijnen, speelt bij de slacht geen rol. Aparte slachtlijnen zijn er niet, hoewel dat, nu de Hollandse consument als eerste in de wereld wordt gevrijwaard van onverdoofde castratie, wel nodig is. „Aan de ontwikkeling en exploitatie van zo’n gescheiden productiestroom zitten wel meerkosten”, zegt woordvoerder Marc van der Lee, van de Vion-vleesgroep. „Maar we hebben nog een jaar de tijd om dat uit te werken.”

De supermarkten zijn in ieder geval helder in hun eisen: zij denken dat de consument onverdoofd castreren verfoeit en voor hen is 1 januari 2009 spijkerhard. „Hoe de sector de castratie precies uitvoert, moet de sector vooral zelf uitzoeken”, zegt Marc Jansen van de supermarktkoepel Centraal Bureau Levensmiddelenhandel. „Wij gaan ons ondertussen inzetten om onze buitenlandse leveranciers diezelfde eisen te stellen.”