Langere werkweek in steeds meer cao’s

Langere werkweken zijn niet meer taboe. Dat maakt werkgeversorganisatie AWVN op uit de jongste cao-afspraken.

Ruim een vijfde van de collectieve arbeidsovereenkomsten die dit jaar zijn afgesloten, bevat regelingen om langer werken te bevorderen. Ongeveer 1,5 miljoen werknemers hebben ermee te maken.

Werkgevers en vakbonden hebben in een flink aantal cao’s afgesproken om het aantal zogeheten adv- en atv-dagen te verminderen en de werkweek te verlengen. Ook seniorendagen, arbeidstijdverkorting voor oudere werknemers en bijzondere verlofuren gaan steeds vaker op de schop. In alle gevallen krijgen werknemers er wel iets voor terug, meestal extra loon, zegt beleidsadviseur Maurice Rojer. „Zo hebben de universiteiten de arbeidsduur verlengd, maar wordt het inleveren van twee adv-dagen gecompenseerd met 0,5 procent extra loon.” Werknemers hebben vaak het recht om oude adv- en atv-dagen terug te kopen.

Om de verlenging van de arbeidsduur in cao’s te krijgen is volgens Rojer „niet heel veel strijd geleverd”. Hij wijt dit aan de opstelling van de werkgevers. „Anders dan de politiek die riep om de terugkeer van een 40-urige werkweek voor iedereen, hebben ze vooral gekeken naar wat het beste bij hun bedrijf of organisatie past.” De invulling is dan ook heel verschillend. Waar de ene cao de standaardweek verlengt naar 40 uur en mensen die minder werken in feite deeltijders worden, blijft de andere cao vasthouden aan 36 uur met de individuele mogelijkheid om meer uren te werken.

Volgens Rojer, die verwacht dat deze trend doorzet, willen werkgevers er vooral mee bereiken dat er meer productieve uren kunnen worden gemaakt. „Het is vooral een slimmere manier van werken: hoe kan ik de mensen die ik heb meer inzetten, want op deze krappe arbeidsmarkt is het moeilijk aan personeel te komen.” Veel werkgevers – en werknemers vermoedt hij – willen ook af van de stuwmeren aan vrije dagen.

Een grote zorg bij de werkgevers is de tegenvallende groei van de arbeidsproductiviteit. Die blijft achter bij de ontwikkeling van de loonkosten, die volgens het Centraal Planbureau in 2009 verder stijgen. Rojer: „De stijging van lonen zal toch ergens uit betaald moeten worden.” Werkgevers vrezen een terugkeer naar 2002 toen de afnemende economie en doorschietende loonkosten een forse dip veroorzaakten. Langer werken kan in ieder geval de productiviteit opkrikken.