’Levenslang leren moet niet voelen als een straf’

Boetes, dwang: adviesgroep GrijsWerkt gaat wel erg ver in haar streven om ouderen op de werkvloer te houden, vindt CNV-voorman Paas.

De boeman van oudere werknemers en werkgevers, zo noemt René Paas Ed Nijpels en zijn regiegroep GrijsWerkt. De voorzitter van vakcentrale CNV vindt dat de groep in zijn aanbevelingen voor ouderenparticipatie wel erg vaak ’de stok’ gebruikt. „Boetes, verboden, verplichtingen om ouderen aan het werk te krijgen. Dat gaat nogal ver; zo diep hoort een overheid niet in te grijpen in cao’s.”

Het is gevaarlijk, vindt Paas, als de vrijheid van sociale partners aan de onderhandelingstafel beknot wordt door de overheid. Zie wat GrijsWerkt wil, zegt Paas: „Cao’s zonder leeftijdsbewust personeelsbeleid mogen niet meer algemeen verbindend zijn, specifieke groepen werknemers krijgen een scholingsplicht, en ontziemaatregelen verdwijnen.”

Als staatssecretaris Aboutaleb deze aanbevelingen opvolgt, wordt de overheidsbemoeienis met cao-onderhandelingen gewoonweg te groot, vindt Paas: „Bonden en werkgevers zijn goed in staat zelf bij de cao afspraken te maken.”

Bovendien werkt een subtiele aanpak volgens de CNV-voorman beter: „Levenslang leren is een mooie doelstelling, maar moet niet aanvoelen als een levenslange straf. Dwang is contraproductief. Verleiden werkt veel beter: toon hoe aantrekkelijk leeftijdsfasebewust personeelsbeleid kan zijn.”

Het is opmerkelijk, vindt Paas, dat gisteren uit een rapport van het ministerie van sociale zaken bleek dat leeftijdsfasebewust personeelsbeleid slechts zijdelings bijdraagt aan de keuze van mensen om langer te blijven doorwerken. De seniorendagen, die de laatste tijd in veel cao’s worden afgeschaft, zijn samen met extra loon en een hoger pensioen de enige bewuste redenen voor mensen om het pensioen uit te stellen.

„Dat moet de meest rabiate tegenstanders van ontziemaatregelen wel aan het denken zetten. Seniorendagen zijn belangrijk om mensen langer fris te houden, of om geleidelijk met pensioen te gaan.”

Echter, al te veel waarde wil Paas niet schenken aan het rapport. „Het is een opinieonderzoek, en meningen zijn de slechtste voorspellende waarde voor wat mensen daadwerkelijk doen.”

Zowel voor Paas als de regiegroep GrijsWerkt staat het belang van leeftijdsfasebewust personeelsbeleid nog overeind. Paas is het dan ook eens met een schare aan aanbevelingen die de regiegroep doet om scholing te bevorderen. „Dat zijn prima voorstellen. Ze lijken rechtstreeks bij CNV vandaan te komen.”

Het geld voor scholing moet komen uit speciaal daartoe opgerichte fondsen. Cao-afspraken over scholing voor 45-plussers moeten gestimuleerd en gemonitord worden.

En als werknemers de levensloopregeling gebruiken voor scholing, verdient dat beloning. „Al met al ben ik blij dat er door de regiegroep zo hard aan arbeidsparticipatie gesjord is. Maar er is nog veel te doen, want een echte cultuurverandering heeft het niet tot stand kunnen brengen. Het beeld dat werkgevers van ouderen hebben, is nog altijd een belemmering om hen aan te nemen. En dat stemt treurig.”