Monsterverbond op menselijke maat

Voor onze dagelijkse boodschappen stropen we met liefde de krantenadvertenties met weekaanbiedingen af van de landelijke supermarktketens. Dan weet je wat je krijgt en waar je het in de schappen kunt vinden, want die zijn overal in Nederland precies hetzelfde ingedeeld. En ons spaargeld, dat parkeren we bij voorkeur bij de grote nationale bankiers. Hun overbekende namen en logo’s scheppen vertrouwen, nietwaar?

Gaat het echter over schaalvergroting in de zorg, dan overvalt ons een grote huiver. Volstrekt begrijpelijk, want dan gaat het opeens niet meer om het totaal onderaan de kassabon of om een maandelijks rekeningoverzicht, maar om wie er aan je bed verschijnt om je te wassen: een vertrouwd gezicht of elke dag een ander. En om de plek waar je slaapt: thuis, in een privékamer in het verpleeghuis, of misschien wel naast een wildvreemde. Logisch dat je jezelf dan niet zomaar uitlevert aan een anonieme zorgclub met een enorme reeks filialen, als ware het een hamburgerketen.

Veel krantenlezers zullen dan ook met instemming hebben gelezen over het krachtige verzet van de Kamer, donderdag, tegen een aangekondigde megafusie in de zorg. Een landelijke woningcorporatie voor ouderen wil samengaan met twee al evenzeer uit de kluiten gewassen zorgaanbieders, respectievelijk voor verstandelijk gehandicaptenzorg en voor ouderen- en thuiszorg. De organisatie die dan ontstaat, kenmerkt zich door voor zorgbegrippen duizelingwekkende cijfers: 38.000 medewerkers, 225.000 cliënten, meer dan duizend plekken waar zorg wordt geboden en een omzet van 1,4 miljard euro. Wat u zegt, heimwee naar de kruispost, heimwee naar de wijkzuster.

Over de financiële baten van dit voorgenomen huwelijk valt kennelijk te twisten. De Nederlandse Zorgautoriteit, ’marktmeester’ in de zorg, waarschuwt voor prijsopdrijving door zo’n marktmoloch. De initiatiefnemers betwisten dat. Voor zover ze misschien ietsje duurder zijn, is dat omdat ze ook in afgelegen gebieden zorg willen leveren. En: juist doordat ze zo groot zijn, kunnen ze op plaatselijk niveau kleinschalig blijven werken.

Hun redenering daarbij is niet onlogisch. Een woonvorm voor een kleine groep verstandelijk gehandicapten valt amper op te fleuren met een winkeltje, een lunchroom of een recreatieruimte. Verhoudingsgewijs is dat gewoon te duur. Maar bouw naast diezelfde woonvorm appartementen voor zorgbehoevende ouderen, en dan kan het wél – zeker als die voorzieningen ook nog een buurtfunctie krijgen. Op die manier hoopt het drietal te voorkomen dat ouderen en gehandicapten straks weer in grote instellingen moeten gaan wonen.

Een verkooppraatje? Of misschien helemaal niet zo’n slecht verhaal? CDA-Kamerlid Jan de Vries, een van de voormannen in het verzet tegen de fusie, zegt te vechten voor de ’menselijke maat’. Maatstaf daarvoor zijn echter niet de glanzende hoofdkantoren maar de bekende gezichten in je eigen buurtsuper of bankfiliaal, onder welk logo dan ook.

Op die maat moet ook het ’monsterverbond’ in de zorg uiteindelijk worden afgerekend.