Balans in stabiliteit en vertrouwen

„Of u het akkoord nu tekent of niet, u heeft hoe dan ook een probleem met de solvabiliteit”, zou president van De Nederlandsche Bank (DNB) Nout Wellink hebben gezegd tegen DSB-bestuurder Hans van Goor.

Van Goor wees met de beschuldigende vinger richting DNB, die volgens hem de bank verbood een regeling met gedupeerde klanten te ondertekenen. Dat zou, naast de ondergang van DSB, ook bij andere banken flinke schadeclaims kunnen uitlokken voor producten waarvoor klanten te veel hebben betaald.

Zie hier in een notedop het dilemma waarmee toezichthouders en het ministerie van financiën kampen. Jarenlang konden de winsten bij financiële instellingen niet op. Over de rug van de financieel ongeletterde consument werden onder andere 800.000 aandelenleaseproducten en ruim 7 miljoen woekerpolissen verkocht.

Nu zijn het de koopsompolissen, maar het fundamentele probleem blijft hetzelfde: de financiële sector buit de kennisachterstand en de hang naar zekerheid van de bevolking stelselmatig uit. Deze week kwam een onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) uit juni opnieuw volop in de aandacht. DSB is zeker niet de enige partij die torenhoge provisies rekent, concludeert de toezichthouder. Maar zij waarschuwt ook: wanneer de politiek deze markt hard aanpakt, verschuift de provisiehonger in de verzekeringswereld waarschijnlijk naar andere deelmarkten.

Tegelijkertijd heeft de financiële crisis ervoor gezorgd dat bedrijven in die sector er zwakker voorstaan dan ooit. De overheid schoot vorig najaar met miljarden toe om de banken en verzekeraars overeind te houden. De winsten uit de mooie jaren werden immers niet opzijgezet als buffer in slechte tijden, maar gingen naar de aandeelhouders. Die hamerden juist op lagere buffers: via de inkoop van eigen aandelen kon de koers nog wel wat verder oplopen.

Minister Bos van financiën ligt nu regelmatig onder vuur vanwege de praktijken in de financiële sector. Banken lenen geen geld meer uit sinds de crisis, terwijl ze het vrijwel gratis kunnen afhalen bij de Europese Centrale Bank. Ondanks de eerdere schandalen blijken er nog steeds wanstaltige provisies op veel producten te worden geheven. Het vertrouwen van consumenten in de financiële sector is daarmee tot een dieptepunt gedaald.

Net nu financiële instellingen de winst het hardst nodig hebben om hun buffers aan te vullen, moet én het verdienmodel omgegooid én het vertrouwen van de klant worden teruggewonnen. Minister Bos waarschuwde deze week een zaal vol afgevaardigden uit de financiële sector dat zij nu echt zelf aan zet zijn. Er zal geld verdiend moeten worden met producten die er voor de klant zijn, tegen een redelijke vergoeding.

De beloofde discussie van de zaal met de minister kwam daarna niet meer op gang, het bleef doodstil. Voorzitter Boele Staal van de Nederlandse Vereniging van Banken beklaagde zich in zijn voorwoord over de toonhoogte en het taalgebruik in het publieke debat. En de man die opstond en vroeg waarom banken eigenlijk niet aan dezelfde stabiliteitseisen moeten voldoen die zij verlangen van bedrijven die geld willen lenen, werd met hoongelach ontvangen. Zo’n gekke vraag was het overigens niet.