’Dit is pas echt gemotiveerd personeel’

ValidPeople wil werkzoekenden met een lastig lichaam aan een baan helpen. Ze staan hoogopgeleid aan de kant en dat is doodzonde.

Simone van Toledo (35) schrijft het in haar cv, na de beschrijving van haar opleiding en werkervaring. „Ik heb MS, multiple sclerose.” Ze zet er een website bij van het UWV waar werkgevers kunnen lezen welke kortingen en subsidies ze kunnen krijgen als ze haar met haar chronische ziekte, aannemen. „Dan zien ze dat ik ook nog eens lucratief voor ze ben.”

In het sollicitatiegesprek begint ze echter niet over de aandoening die in zeven jaar tijd haar zenuwstelsel zo heeft aangetast dat ze bijna niet meer kan lopen. „Ik solliciteer omdat ik denk dat ik geschikt ben. Dat ik MS heb, heeft daar niets mee te maken”, zegt ze fel.

De werkgevers brengen haar ziekte tijdens een sollicitatiegesprek meestal zelf wel ter sprake. „Dan vragen ze bijvoorbeeld of ik speciale schoenen draag. Een totaal irrelevante vraag voor een sollicitatiegesprek voor een secretaressefunctie.” Laatst had ze weer een sollicitatiegesprek. „Het ging heel goed. Een paar weken later belde de werkgever om te vertellen dat ik me geweldig presenteerde, dat ik over de juiste werkervaring beschikte, dat ik perfect in het team paste. Maar er was een andere kandidaat die ook aan al die eisen voldeed en bovendien net wat meer van een of ander onbelangrijk computerprogramma af wist. Dus kozen ze die ander. Dan denk ik: twee gelijken, dus ze nemen de gezonde.”

Of die andere kandidaat was écht geschikter, zegt Nicolette Mak (37). Om dit soort misverstanden en onzekerheden te voorkomen richtte zij ValidPeople op, de eerste vacaturebank voor hoog opgeleide mensen met een, zoals Mak het zelf noemt, ’lastig lichaam’. „Bij ValidPeople weet je dat je niet wordt afgerekend op je handicap. Je hoeft het tijdens een sollicitatiegesprek niet krampachtig ter sprake te brengen, of het angstvallig te verzwijgen. Zowel de werkgever als de werknemer kan er open en eerlijk over zijn. Sterker nog, bij ons moeten ook werkgevers nu eens met de billen bloot: zij moeten duidelijkheid geven over wat wel en niet kan. Is er bijvoorbeeld een invalidetoilet?”

ValidPeople wil de 20.000 hoogopgeleide werkzoekende werklozen met een handicap of chronische ziekte aan een baan helpen. Gelijkwaardigheid is daarbij het uitgangspunt: deze werkzoekenden hebben namelijk ook gewoon een HBO- of universiteitsdiploma. „We richten ons op hoog opgeleiden omdat we denken dat daar een goede voorbeeldfunctie vanuit gaat. Als de manager in een rolstoel zit, dan wordt dat voor zijn collega’s heel normaal. Dat is anders wanneer iemand met een lastig lichaam alleen maar de post rond brengt.”

Sinds de oprichting van ValidPeople in oktober hebben zich 150 werkzoekenden ingeschreven. Dat aantal valt tegen, vindt Mak. „Dat komt omdat ze niet gewend zijn initiatief te nemen – behalve dan de hele eigenwijze, zoals jij”, zegt ze terwijl ze naar Van Toledo knikt. „Ze worden langs allerlei loketten en instanties geleid, en krijgen uitkeringen toegestopt. Ze zijn niet meer gewend zelf te denken.”

Van Toledo kan haar verontwaardiging bijna niet bedwingen, en knikt heftig tijdens Maks verhaal. „Eigen initiatief wordt eenvoudigweg afgestraft”, valt ze Mak bij. „Je loopt tegen zoveel muren op, dat je vanzelf denkt: laat maar zitten. Toen ik me na een zware medicatieperiode weer wat beter voelde en weer aan het werk wilde, zei de arbeidsdeskundige van het UWV doodleuk: ’Maar meisje, waarom wil je nou zo nodig werken? Ga toch lekker thuis zitten.’ Dan gaat zo iemand mij zeker vertellen dat ik als jonge hoog opgeleide vrouw thuis een uitkering moet gaan zitten trekken? Dacht het niet!”

Voor dat ze ziek werd, werkte Van Toledo negen jaar op de personeelsafdeling van het natuurkundig onderzoeksinstituut Stichting Fundamenteel Onderzoek der Materie, waar ze onder meer de contracten en arbeidsvoorwaarden van de postdoc’s regelde. Na een periode van ziekte hoefte ze niet meer terug te komen. „Mijn plaats was weggereorganiseerd, zeiden ze.” Daarna volgden wat tijdelijke secretariële banen. Het liefst zou Van Toledo nu gaan werken als tekstschrijver, ze heeft plannen haar eigen tekstbureau op te zetten. Omdat het zo ver nog niet is, zoekt ze via ValidPeople een parttime administratieve baan.

„Vroeger zou ik me nooit bij ValidPeople hebben ingeschreven. Ik ben toch een normaal mens? Ik wilde vooral geen voorkeursbehandeling.” Veel vacatures op de site van ValidPeople spreken van een ’diversiteitsbeleid’, sommigen vragen expliciet om een ’Wajongstatus’. Komt dit de gelijkwaardigheid die ValidPeople beoogt dan wel ten goede? Van Toledo: „Tegenwoordig kijk ik er anders tegenaan. Als ik mijn handicap kan gebruiken, waarom niet?”

’Juist.’, roept Mak. „Maak van je zwakte je kans! Het maakt niet uit om welke reden werkgevers hun vacature op onze site plaatsen, wat telt is het resultaat. Die gelijkwaardigheid begint pas echt op het moment dat iemand binnen is. Dán kan hij laten zien wat hij in z’n mars heeft. Natuurlijk is het uiteindelijk de bedoeling dat mensen met een lastig lichaam vanzelfsprekend als volwaardige collega’s en potentiële werknemers worden gezien – we zijn pas echt succesvol als we over tien jaar kunnen sluiten. Maar eerst moet er een flinke inhaalslag worden gemaakt. Als iemand binnenkomt via een flauwekulbaantje dat speciaal is gecreëerd voor gehandicapten, is dat ook een begin. Want zonder dat soort openingen gebeurt er weinig.”

„We hebben geluk dat er straks jaarlijks honderdduizenden mensen met pensioen gaan”, zegt Mak. „Dan zullen werkgevers wel een beroep moeten gaan doen op mijn mensen, en zullen ze vanzelf inzien hoe normaal ze zijn.”

Zo ging het ook met ValidExpress, de koeriersdienst voor mensen met een handicap die Mak tien jaar geleden oprichtte. Ze kwam op het idee toen ze zelf als freelance koerier werkte. Haar broer had ook een rijbewijs, maar die kwam met zijn spierziekte nergens aan de bak. Dus besloot ze een eigen koeriersdienst te starten. Met ValidExpress behaalde ze dit jaar de 82e plaats in de Duurzame 100 van Trouw.

„In het begin werd ik uitgelachen”, vertelt Mak. „Een koeriersdienst associeer je met snelheid, dat moet je niet gaan doen met invaliden en gehandicapten, vond men. Maar nu hebben we 600 top of the bill klanten, en evenveel verkeersboetes als ieder ander koeriersbedrijf. Klanten zien dat wij gewoon op tijd komen, we zijn een heel normaal bedrijf.”

Mak is ervan overtuigd dat ook de vacaturebank op deze manier een succes kan worden, ’haar mensen’ bewijzen zich vanzelf. „Ik ben bijvoorbeeld nooit ziek”, zegt Van Toledo. „Ik ken mijn lichaam zo goed, ik weet precies wat het wel en niet aan kan. Als collega’s een concert hebben, melden ze zich de volgende dag ziek omdat ze brak zijn. Dat zal mij niet overkomen, ik plan dat soort dingen zorgvuldig.”

Mak: „Dit zijn mensen die zich overal doorheen vechten, die twee uur eerder dan collega’s opstaan om zich in de kleren te hijsen. Dat is pas echt gemotiveerd personeel. De beperking zit aan de buitenkant, niet in de persoon zelf.”