De PvdA-leden die actief zijn in de partij leggen hun onderhandelaars die een kabinet willen vormen met de VVD geen strobreed in de weg. Diederik Samsom en zijn secondant Jeroen Dijsselbloem kregen geen enkele opdracht voor de formatie mee van hun politieke ledenraad die zaterdag in Utrecht bijeenkwam.

Daarmee heeft Samsom zijn handen volledig vrij, wanneer hij vandaag op het Binnenhof weer aan tafel schuift met VVD-leider Mark Rutte, voor de besprekingen over de snelle vorming van een tweepartijenkabinet. Net als Rutte wil Samsom opschieten. Hij maakte zaterdag in de Utrechtse Jaarsbeurs aan zijn PvdA-kader duidelijk dat de kiezer volgens hem niet zit te wachten op 'de eeuwige loopgraven en het schimmenspel' waarmee kabinetsformaties zo vaak zijn vertraagd. Met Rutte is er uit te komen, luidt zijn vaste overtuiging: "De PvdA deelt met de VVD een onverwoestbaar vooruitgangsgeloof over waar het met het land heen moet".

Messcherpe veto's
De tijd van de 'ononderhandelbare strijdpunten' is daarmee vergeten in de PvdA van 2012. Vroegere PvdA-onderhandelingsteams, zoals Joop den Uyl en Ed van Thijn, werden door hun argwanende partijcongressen met veel hoge piketpalen en messcherpe veto's een kabinetsformatie ingestuurd. De (toen nog christendemocratische) politieke vijand moest worden kort gehouden. Zulke grote risico's op een breuk aan de onderhandelingstafel bouwen de PvdA-leden dit keer niet graag in. Op de politieke ledenraad werd geen enkele motie ingediend om de handen van Samsom ook maar ergens mee te binden.

Dat gebrek aan dwingende koersaanwijzingen voor de komende weken in de Stadhouderskamer, waar de informateurs Kamp en Bos vergaderen, is nogal in contrast met de oproep die partijvoorzitter Hans Spekman deed. Hij hield zijn leden voor dat zij elkaar goed 'scherp' moeten gaan houden, nu de PvdA op het punt staat weer bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen in een nieuw kabinet.

Electorale ramp
Helemaal zonder vrees dat het PvdA-verkiezingsprogramma in de formatie te ver wordt uitgekleed zijn sommige PvdA'ers ook weer niet. Uit de FNV-hoek klonk in Utrecht de vrees dat de sociale agenda voor de arbeidsmarkt (het ontslagrecht dat de VVD wil inperken) straks mager zal afsteken bij de sociaaldemocratische idealen. Andere leden maakten zich zorgen dat veel strategische PvdA-kiezers volgende keer teruggaan naar de SP. En de PvdA als tweede partij in een kabinet onder een VVD-premier loopt ondanks de getoonde bestuurlijke verantwoordelijkheid sowieso groot gevaar, klonk het hier en daar in de zaal. Een PvdA'er met al 42 jaar een lidmaatschapskaart op zak rekende voor dat zijn partij sinds de oprichting in 1946 vijf keer heeft geregeerd onder een rechtse (christen-democratische) premier. "Alle vijf de keren is het een electorale ramp geworden." Samsom deelt die vrees niet, nu de rechtse vijand uit de verkiezingscampagne, Mark Rutte, is komen aankloppen. Hij deed de sombere voorspelling af met een grap: "Ook hier geldt dat resultaten uit het verleden geen garantie geven voor de toekomst".