Ja en amen zeggen, en zeker niet op eigen houtje met de pers spreken. De sfeer in de PVV-fractie lijkt sektarisch.

Stel je hebt een goede baan met mooie carrièreperspectieven, een leuk gezin en een gezellige vriendengroep. Op sociaal vlak niets te klagen dus. Maar je maakt je zorgen. Om de 'krachten die de Nederlandse vrijheid bedreigen', zoals voormalig PVV-Kamerlid Marcial Hernandez het verwoordt. En om de islamisering, het islamitisch imperialisme van buiten en de ongebreidelde europeanisering', zoals zijn collega Wim Kortenoeven het schetst.

En dan is hij daar: Geert Wilders, de geupdate versie van jouw held koning Leonidas, die in de vijfde eeuw voor Christus ten strijde trok tegen de Perzische horde van koning Xerxes. Terwijl anderen hem verguizen, koester je de diepste bewondering voor de man die eindelijk eens zegt waar het op staat. Voor hem wil je je eigen strijd voeren, je carrière opgeven, je gezinsleven op een laag pitje zetten. Vrienden keren je de rug toe, maar het deert je niet, want dat heb je over voor 'de goede zaak'.

Inmiddels blijkt die 'goede zaak' ook een duistere kant te hebben. In de ruim zes jaar dat de Partij voor de Vrijheid nu bestaat, hebben al negentien volksvertegenwoordigers de partij -- al dan niet vrijwillig - de rug toegekeerd. Sommigen omdat ze iets op hun kerfstok bleken te hebben, zoals Tweede Kamerlid James Sharpe die in november 2010 in opspraak kwam toen bleek dat zijn voormalige bedrijf pornosites exploiteerde en bovendien adverteerde met niet-bestaande dames in sms-diensten. Of Arnoud van Doorn, het Haagse raadslid dat moest vertrekken omdat hij fouten zou hebben gemaakt in het beheer van het budget van de fractie (december 2011).

Schamen
Steeds meer anderen stappen echter uit eigen beweging op. Omdat ze zich schamen voor de woordkeuze van de landelijke PVV, of het niet eens zijn met de manier waarop de partij georganiseerd is.

Het meest recente voorbeeld: Marcial Hernandez en Wim Kortenoeven, die afgelopen dinsdag met veel bombarie de fractie verlieten. Wilders zou niets meer dan een 'politieke klaploper' zijn, verklaart het tweetal, 'een poedel die alleen maar blaft en met niemand rekening houdt'.

Hernandez en Kortenoeven vormen vooralsnog het sluitstuk van de reeks vertrokken volksvertegenwoordigers. Wie de uitspraken en verklaringen van ex-PVV'ers naast elkaar legt, ontvouwt daarmee een beeld van een dictoriaal geleide partij die er bijna sektarische trekjes op na houdt. Weliswaar vinden PVV'ers elkaar niet in een religie - eerder in een strijd tegen een religie - maar de van de VVD afgescheiden partij wordt wel geleid door een dominante leider die buitenstaanders weert. En als je er eenmaal in zit, keer je je partij niet zomaar de rug toe. Want, zo verklaart Kortenoeven, je wil iets bereiken en dat wil je ook niet zomaar opgeven. "Je bent vrienden kwijtgeraakt, je investeert erin. Dan zit je er al helemaal in. Dan word je met nog meer geconfronteerd." Bovendien is het een sluipend proces, zegt Hernandez. "Langzaam ga je ongemerkt over je eigen grenzen heen. Ik ben geen gewetensloos mens. Ik heb ernstige gewetensnood gehad. In de fractie geeft een aantal mensen commentaar als hen iets niet zint, maar een groot gedeelte is kritiekloos. De fractie is een knikeend."

Mensen die toch kritiek leveren, krijgen aanvankelijk zoethoudertjes toegestopt. Hernandez vertelt hoe hij voor de verkiezingen van 2010 bezwaar maakte tegen de defensiebezuinigingen. Wilders beloofde daarop de bezuiniging als eerste terug te draaien mocht hij daar geld voor vinden. "Na de verkiezingen zei Wilders tijdens fractievergaderingen dat als hij moest kiezen tussen snijden in de zorg of defensie, hij zou kiezen voor dat laatste. Henk en Ingrid hebben immers niets met defensie."

Als de zoethoudertjes op zijn, gooit Wilders het over een andere boeg: negeren. Kamerleden die niet behoren tot het 'politbureau' van de PVV zouden geen toegang hebben tot de fractieleider. Dat Wilders per sms (Brinkman) en via een tweetje (Hernandez en Kortenoeven) moest vernemen dat hij weer een Kamerlid kwijt was, is tekenend voor de omgangsvormen binnen de partij.

Kritische meute
Dat de PVV een gesloten bolwerk is blijkt ook uit hun mediatactiek, die veel journalisten een doorn in het oog is. Wanneer het hem uitkomt slingert Wilders via Twitter een statement van hooguit 140 tekens het net op. Journalisten die meer tekst en uitleg nodig hebben, zijn aangewezen op het groene tapijt voor de plenaire zaal van de Tweede Kamer, waar de PVV-leider begeleid door zijn bewaking veelal wel een paar quotes kwijt wil. Tot hij genoeg heeft van de kritische meute, en zich door zijn intimiderende beveiligers naar zijn bestemming laat loodsen. Zo nu en dan reageert Wilders op sms-jes, maar interviewverzoeken krijgen bijna steevast nul op rekest. Behalve als er paniek in de tent is, want dan weet Wilders niet hoe snel hij bij een televisieprogramma moet aanschuiven.

Ook andere Kamerleden worden ver uit de media gehouden. Een telefoontje naar de afdeling persvoorlichting eindigt standaard in een verzoek om de vraag te mailen, al komt er zelden een antwoord. Veel persverzoeken worden voor Kamerleden achtergehouden, weten ex-parlementariers. Alleen voor vooraf goedgekeurde gesprekken en interviews wordt toestemming verleend. "De partij wordt qua mediabeleid op een manier bestuurd waar Kim Jong-un nog een lesje van kan leren", zegt Hernandez. "Het is helemaal niet de bedoeling dat PVV-Kamerleden boven het maaiveld uitstijgen. Het is juist de bedoeling dat ze onzichtbaar zijn en blijven."

Buitenspel
Dat laatste geldt overigens niet voor iedereen. De vertrouwelingen van Wilders - Martin Bosma, Fleur Agema en Louis Bontes, ook wel de leden van het 'politbureau' genoemd - kunnen zich meer vrijheden veroorloven. Als Wilders al met iemand interne zaken bespreekt, dan is het met hen. De overige fractieleden worden bij belangrijke beslissingen, zoals de breuk met het minderheidskabinet, volledig buitenspel gezet en moeten uit de media vernemen hoe de vlag erbij hangt. Pogingen van Hero Brinkman om hier verandering in te brengen en de PVV te democratiseren liepen steevast op niets uit. Voor Brinkman destijds een reden om met Wilders te breken.

Hoeveel er nog zullen volgen, is een vraag waarnaar buitenstaanders alleen maar kunnen gissen. Volgens Hernandez en Kortenoeven zaten er een stuk of vijf gelijkgestemden in hun fractie. Stuk voor stuk Kamerleden voor wie langzamerhand blijkt dat de vergelijking met koning Leonidas een misverstand is; dat ze er een aantal eeuwen naast hebben gezeten. Dat hun aanvoerder eigenlijk meer weg heeft van die andere mythische figuur, uit de tijd van koning Arthur: Morgana de fee, ook wel bekend als 'Fata Morgana'.

Een verkiezingszege en wat daarna gebeurde

9 juni 2010: bij de Tweede Kamerverkiezingen wordt de PVV de derde partij, na de VVD en PvdA. Ze haalt 24 zetels (een winst van 13), beduidend meer dan verwacht. Een dag na de verkiezingen levert Wilders zijn 'breekpunt' in: het verhogen van de AOW-leeftijd. 'Je moet over je schaduw springen als je wilt regeren', is zijn verklaring.

Zomer 2010: VVD en CDA vormen een minderheidskabinet dat met gedoogsteun van de PVV kan rekenen op 76 zetels. PVV-punten zijn: strengere immigratie-eisen, meer handen aan het ouderenbed en de dierenpolitie.

Mei 2011: bij de Eerste Kamerverkiezingen halen VVD, CDA en PVV net geen meerderheid. SGP-senator Gerrit Holdijk is bereid de coalitie te steunen.

Zomer 2011: het kabinet moet tijdens de eurocrisis keer op keer steun vragen bij de oppositie. De PVV is tegen iedere steun aan Griekenland.

September 2011: de PVV steunt de pensioenplannen van het kabinet niet, maar de PvdA schiet premier Rutte te hulp.

September 2011: Rutte verdedigt zijn eerste begroting in de Tweede Kamer. Het 'Doe eens normaal man'-incident is eerste openlijke botsing tussen Rutte en Wilders.

Februari 2012: PVV komt met het Polenmeldpunt dat internationaal ophef veroorzaakt, ook omdat Rutte er publiekelijk geen afstand van neemt.

20 maart 2012: Hero Brinkman stapt uit de PVV-fractie. Het zorgt voor spanningen in het Catshuisoverleg

20 april: Met de val van de coalitie in Limburg, waar de PVV met het CDA in de Staten zat, verliest de partij haar enige bestuurders. Aanleiding van de breuk: twee PVV'ers die tegen de wens van hun fractie in toch naar een lunch met de Turkse president Gül en koningin Beatrix gingen.

21 april: Wilders trekt de stekker uit het Catshuisoverleg en daarmee uit de gedoogconstructie.

30 juni: NRC Handelsblad concludeert op basis van gesprekken met 19 PVV'ers dat Wilders ruzies en argwaan in de fractie veroorzaakt door aarzelend optreden.

3 juli: Kamerleden Wim Kortenoeven en Marcial Hernandez stappen uit de fractie en uiten zware kritiek op het leiderschap van Wilders, op de dag dat die zijn verkiezingsprogram presenteert. "Ik heb nog nooit zoveel messen in de rug gehad als vandaag", luidt diens commentaar.