Potentiële kandidaten voor de opvolging van de vertrokken PvdA-partijleider Job Cohen hebben zich gisteren nog niet aangediend. Diederik Samsom, Ronald Plasterk en Martijn van Dam - veel genoemd - willen alle drie nog eens goed nadenken voor ze zich opwerpen. Maar de eigenlijke reden voor hun terughoudendheid zou zijn dat een snelle kandidatuur, zo kort na het vertrek van Cohen, een slechte indruk zou maken.

De PvdA-fractie vergaderde gisteren urenlang om zich te beraden over de situatie die is ontstaan na het vertrek van Cohen. Daarbij is zoveel mogelijk vooruit gekeken met het doel de rijen weer te sluiten. De fractie heeft besloten zich neer te leggen bij de uitslag van de te houden ledenraadpleging over de opvolging van Cohen. Die opvolger moet uit de fractie komen. Strikt genomen is het een zaak van de fractieleden waar de partij niets mee te maken heeft. Het PvdA-bestuur heeft echter besloten de leden de gelegenheid te geven een 'zwaarwegend advies' uit te brengen, dat in de praktijk bindend zal zijn.

'We gaan een stap voorwaarts zetten'
De PvdA-fractie legt zich op voorhand neer bij de uitslag van de ledenraadpleging over wie de nieuwe fractieleider moet worden. Formeel gesproken kan de fractie zelf uitmaken wie de voorzitter wordt en is de uitslag van de ledenraadpleging niet meer dan een zwaarwegend advies. Maar de fractie besloot gisteren de keuze van de leden te zullen respecteren.

Dit zei Tweede Kamerlid Jeroen Dijsselbloem gisteren na afloop van een uren durende fractievergadering. Dijsselbloem, onder de opgestapte Cohen vicevoorzitter van de fractie, is nu waarnemend fractieleider. Partijvoorzitter Hans Spekman zei blij te zijn dat de fractie de stem van de leden erkent. "Ik ben trots op onze partij. Vandaag moest besloten worden of de fractie achter het zwaarwegend advies staat en dat staan ze."

Volgens verschillende PvdA-Kamerleden is gisteren niet veel meer achteruit gekeken, maar vooral vooruit. "Hoe krijgen we de gelederen weer gesloten? Naar de leden toe kunnen we het niet maken om verdeeldheid uit te stralen." Dijsselbloem zei daarover: "We hebben in alle openheid en vertrouwen met elkaar gesproken. De conclusie was eensgezind: we komen uit een ellendige situatie en gaan een stap voorwaarts zetten."

De fractie kiest op 20 maart de nieuwe leider. Maar voor die tijd staat al vast wie dat wordt, want op 16 maart wordt de uitslag van de ledenraadpleging bekendgemaakt. Kandidaten moeten zich uiterlijk volgende week dinsdag hebben gemeld. Na een korte campagne van een week kunnen de leden stemmen.

Dijsselbloem: "Het partijbestuur heeft terecht voor een hele snelle procedure gekozen. Voordat over nieuwe bezuinigingen gesproken zal worden, zal de nieuwe fractievoorzitter er weer staan, met een sterk mandaat van de leden." De kandidaten zullen volgens Spekman geheel op eigen kracht campagne moeten voeren zonder steun van de fractie of de partij.

Nog niemand wierp zich gisteren op als kandidaat. Potentiële kandidaten hielden zich op de vlakte. Diederik Samsom, de grootste kanshebber: "Ik wil er goed over nadenken. Mijn ambities zijn grenzeloos, maar ik weet ook hoe groot deze stap is. Het hangt ook af van wat mijn vrouw vindt, en mijn dochter." Ronald Plasterk, volgens een peiling Samsoms belangrijkste rivaal: "Iedereen moet er over nadenken en ik ook. Maar ik vind het een zeer zwaar besluit: je moet de bereidheid hebben om een alternatief te vormen voor Rutte."

Martijn van Dam, eveneens getipt als kandidaat: "We moeten nu eerst het debat voeren over de koers. Ik zal erover nadenken of ik daar een rol in kan spelen. Ik zal zo snel mogelijk uitsluitsel geven."