Het CDA-congres heeft het rapport van het 'strategisch beraad' onder leiding van Aart-Jan de Geus met veel enthousiasme ontvangen. Tegelijkertijd verklaart de partijtop dat het CDA trouw zal blijven aan het regeer- en gedoogakkoord met VVD en PVV.

Die twee dingen gaan moeilijk samen. In het rapport staan immers een aantal belangrijke punten die haaks staan op het beleid en vooral de houding van het kabinet. Denk aan de voor VVD en PVV heilige hypotheekrenteaftrek, waaraan het 'CDA van het radicale midden' nu - terecht trouwens - wil tornen. En aan de inhoud en vooral toon van het integratiedebat. Immigranten zijn een verrijking voor de samenleving, stelt het CDA nu terecht. Een paar maanden geleden moest minister Leers die woorden voor Wilders en Rutte nog terugnemen.

Het is dan ook te verwachten dat de CDA-fractie en sommige CDA-ministers meer afstand zullen nemen van het regeer- en gedoogakkoord. En wanneer over enige weken onderhandelingen over nieuwe enorme bezuinigingen tussen VVD, PVV en CDA moeten plaatsvinden, zal het CDA toch moeilijk het rapport-De Geus kunnen negeren. Eigenlijk zijn deze onderhandelingen een soort nieuwe formatieronde, waarin het CDA vanaf de eerste dag in een vrijwel onoverbrugbare spagaat zal zitten.

Daar komt bij dat de PVV juist de andere kant op zal willen. Wilders zal een harde toon en inhoud van het immigratie- en integratiebeleid blijven eisen. De hypotheekrenteaftrek zal hij heiliger dan heilig verklaren. En van Europa zal hij nog meer afstand nemen. Dat zal hij doen, omdat de laatste tijd de glans van de PVV behoorlijk verdwijnt. Door interne ruzies en problemen en Wilders' miskleun tegenover de koningin verliest zijn partij voor het eerst sinds lang behoorlijk in de peilingen. Ook geven zijn kiezers de PVV mede de schuld van de gevolgen van de huidige bezuinigingen. Daar hebben zij groot gelijk in.

Hierdoor zal Wilders in de onderhandelingen over nieuwe grote bezuinigingen een moeilijke, onvoorspelbare partner zijn. En VVD en CDA kunnen voor nieuwe bezuinigingen niet meer terecht bij de PvdA. Job Cohen heeft gezegd dat zijn partij het kabinet niet meer zal steunen.

Er is dus zwaar weer op komst voor het kabinet Rutte-Verhagen. Het is maar zeer de vraag of dit minderheidskabinet de zomer wel zal halen.