De Brabantse SP-fractievoorzitter Nico Heijmans wilde nog een heidag plannen, samen met de Zuid-Hollandse SP-fractie. Beide staan sinds vorig voorjaar aan het roer van hun provincie. Thema van het brainstormen: hoe doe je dat, meebesturen?

Heijmans hoopt zo de wonden in zijn fractie te helen. Voor Ellen Pauel en Ron van Zeeland komt dat te laat. Zij vertrekken, zo werd vrijdag bekend. Heijmans denkt dat het te maken heeft met de sfeer in de fractie, die 'niet geweldig' was. Het tweetal licht hun vertrek vandaag toe.

De Brabantse SP - die met CDA en VVD de provincie bestuurt - had haar eerste tegenslag al in september: milieugedeputeerde Jules Iding, gerespecteerd oud-wethouder in Oss, stopte vanwege gezondheidsproblemen. Opvolger Johan van den Hout is minder ervaren.

Ook de achtkoppige Statenfractie moest wennen. Deze week keerde de partij zich bij een herstemming tegen een oppositieplan voor een gezondheidszone rond veehouderijen, dat ze in december nog had gesteund. Heijmans wijt het aan een iets te enthousiaste portefeuillehouder. "Vroeger kreeg je 's ochtends voor de Statenvergadering moties voorgelegd. Als die sympathiek overkwamen, steunde je die. Nu moet je rekening houden met een groter team: de coalitie", verklaart hij. Daarbij had de motie een 'te smalle juridische basis'.

Vanuit de oppositie hield de SP minder rekening met de uitvoerbaarheid, erkent Heijmans. "Je neemt gemakkelijker bepaalde risico's. Besturen is absoluut wennen."

Het grootste dilemma bleek in december het Natuurakkoord van staatssecretaris Bleker. SP-gedeputeerde Van den Hout zat in een spagaat: in Den Haag uitte hij felle kritiek op de bezuinigingen in dit akkoord, in Den Bosch vroeg hij Provinciale Staten ermee in te stemmen. Zonder akkoord blijft de zeggenschap over de Brabantse natuur namelijk bij Bleker, die veel minder hectares wil beschermen dan het provinciebestuur.

Vier SP'ers stemden tegen - voor Heijmans en Van den Hout volkomen onverwacht. Zo sneuvelde de Brabantse handtekening onder het Natuurakkoord. De fractievoorzitter dreigde met opstappen. Hij bleef, nadat de fractie opnieuw vertrouwen in hem had uitgesproken. Toch is het contact tussen hem, Pauel en Van Zeeland niet goed gekomen.

De twee dissidenten die vertrekken, zwijgen nog. De twee die blijven, willen wel iets zeggen.

Francy van Iersel verklaart haar stemgedrag deels uit onervarenheid. "Wij leren hiervan, dat gaat met vallen en opstaan." Willemieke Arts staat echter nog volledig achter haar stem tegen het akkoord. "Je moet het praktische en het principiële afwegen", zegt zij. "Dit was een principiële keuze."

Het is de vraag hoe vrij die afweging in de toekomst is, nu Heijmans al één keer met vertrek heeft gedreigd. "Dat hoort bij de job van een politicus", zegt Arts nuchter. "Misschien zeg ik in zo'n geval zelf wel: 'Ik stop ermee'. Ik doe geen voorspellingen."

Zo lang ze dan - net als Pauel en Van Zeeland - haar zetel teruggeeft aan de partij, levert dat de Brabantse coalitie geen probleem op. Een vertrek van oude rot Heijmans, die nu de kikkers in de kruiwagen houdt, is problematischer. Maar de kans daarop is klein, nu twee van zijn criticasters de eer aan zichzelf houden.