ANALYSE - In de peilingen staat de PvdA er beroerd voor met zeventien zetels als er nu verkiezingen zouden worden gehouden. Aldus Maurice de Hond. Eén minder dan vorige week en dertien minder dan nu in de Kamer.

Uit een enquête van NRC Handelsblad blijkt dat een grote meerderheid onder lokale en provinciale PvdA-politici vindt dat Job Cohen niet de juiste man is om bij de volgende verkiezingen lijsttrekker te zijn. Een derde van de ondervraagden ziet in de Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher de komende grote man van de sociaal-democraten.

Of het onder druk van de peilingen is of door het humeur van zijn eigen achterban, dat blijft gissen. En het komt misschien ook wel uit z'n tenen. Maar feit is dat Job Cohen van zich af begint te bijten. Zo zei hij dat premier Rutte niet op steun hoeft te rekenen van de PvdA voor een nieuwe bezuinigingsronde. Ja, hij heeft Rutte gesteund bij zijn eurobeleid en bij de pensioenhervormingen. Maar daar zal het bij blijven.

Dat had Cohen onlangs al aangekondigd en hij herhaalde het gisteren tijdens het congres van zijn partij in Den Bosch. "Rutte kan wel bij mij aankloppen, maar mijn deur blijft dicht voor dit snoeiharde rechtse beleid. Potdicht", aldus de voor zijn doen strijdbare Cohen.

Hij zei wel meer stoere dingen, zoals: "Wij staan klaar om het roer over te nemen. We hebben de ideeën en we hebben de mensen."

De PvdA-voorman kan niet speechen zonder papieren voor zich. En ook niet zonder leesbril. "Ik moet toch m'n bril opzetten", erkende hij gisteren nadat hij het eerst zonder had geprobeerd. Het applaus was er niet minder om nadat hij was uitgesproken.

Maar de bijval voor de nieuwe PvdA-partijvoorzitter Hans Spekman was groter. Híj heeft geen tekst op papier nodig. Hij spreekt de zaal toe recht uit het - linkse - hart. Die gave van het woord heeft Spekman gemeen met de grootste concurrent van de PvdA op links, Emile Roemer van de SP. Volgens de De Hond is de SP met 32 zetels inmiddels virtueel de grootste.

Met Spekman, opvolger van Lilliane Ploumen, heeft de PvdA iemand in huis die zich verbaal en inhoudelijk met Roemer kan meten. Spekman wil 'linksom' uit de crisis komen, zei hij gisteren. Immers: "De PvdA is links. Daar hoeven we niet ingewikkeld over te doen."

Betekent dat 'linksom' geen veranderingen in de sociale zekerheid, de zorg, de pensioenen? Niet als het aan Cohen ligt: "De vergrijzing, de stijgende zorgkosten, het klimaat; als we niks doen loopt het vast. We moeten durven veranderen, om een eerlijke solidaire samenleving te behouden."

Samen vormen ze misschien wel een evenwichtig duo: de bedachtzame Cohen en de emotionele Spekman.