ANALYSE - Het kan verkeren. Een jaar geleden zei Jolande Sap, de nieuwe fractieleider van GroenLinks in de Tweede Kamer als opvolger van Femke Halsema, dat PvdA en D66 als sociaal-progressieve partijen de echte politieke vrienden waren van GroenLinks.

Dat waren de partijen waarmee zij graag zou willen samenwerken. Dat gold niet voor de sociaal-conservatieve SP; die moest buiten een mogelijk samenwerkingsverband blijven. Een combinatie met de SP erbij zou een 'grijs-links compromis' opleveren.

En waar zit GroenLinks nu? Juist ja, in een combinatie met de behoudzuchtige SP en de PvdA, in sociaal-liberale kringen ook wel betiteld als oud-links. Maar zonder D66, hoe graag Sap ook die partij erbij zou willen betrekken. Van de GroenLinkse parmantigheid uit het tijdperk-Halsema is niet zoveel meer over. Zij zette in 2010 de PvdA het mes op de keel. De PvdA moest kiezen: of samenwerken met GroenLinks en D66, of met de SP. Zo niet, dan ging GroenLinks liever alleen verder met D66 zonder de PvdA. Zaterdag riep Sap D66 en - ja, ook - de ChristenUnie op zich aan te sluiten bij de linkse combinatie, maar daar voelt D66-leider Alexander Pechtold niets voor. D66 wil absoluut niet vereenzelvigd worden met links. De winst ligt juist in het politieke midden. En Arie Slob van de ChristenUnie zou heel wat aan zijn achterban hebben uit te leggen, als hij zou toehappen.

Kennelijk is er in GroenLinks sinds een jaar iets veranderd. Degenen die beweren dat GroenLinks onder Sap linkser is geworden, lijken gelijk te krijgen. Het vrijzinnige, het sociaal-liberale waar Halsema voor staat: het is er nog wel. Niet voor niets hoopt Sap dat D66 alsnog toetreedt tot de linkse combinatie. Maar de partij gaat vooralsnog alleen in zee met een partij die aarzelt tussen behoudzucht en vernieuwing (PvdA) en een behoudzuchtige partij die liever niets ziet veranderen aan de verzorgingsstaat (SP). Levert dit nu het 'grijs-linkse compromis' op waarvoor Sap een jaar geleden vreesde?

Het levert in elk geval een gemakkelijk compromis op. Groene investeringen, het naar voren halen van onderhoud aan dijken en openbare gebouwen, een extra belastingtarief voor de hoogste inkomens: daarover kan links het zo eens worden. En zeker zolang een cijfermatige onderbouwing ontbreekt. Maar over belangrijke zaken als de arbeidsmarkt, het ontslagrecht en Europa is niets afgesproken. Dat is ook moeilijk, omdat de partijen daarover sterk van mening verschillen. GroenLinks staat voor versoepeling van het ontslagrecht en is sterk Europees gezind. De SP juist niet.

Wat de PvdA ermee wil, is niet zo helder, maar die is wel sterk voor Europa. Willen deze partijen het zeer Europees gezinde en voor hervorming van het ontslagrecht pleitende D66 over de streep trekken, dan zullen ze met deze onderwerpen stappen moeten maken. Zaterdag droomde Tiny Kox, senator van de SP, al van een links stembusakkoord. Maar hooguit is sprake van een pril begin van linkse samenwerking. Het zou zo maar kunnen dat het hierbij blijft.