Er lijkt een nieuwe wind te waaien in de doorgaans zo volgzame CDA-fractie in de Tweede Kamer. Kamerleden van deze coalitiefractie opereren steeds vaker, zo lijkt het, kritischer jegens het kabinet.

Het jonge CDA-Kamerlid Sander de Rouwe ligt dwars bij de plannen van minister Schultz om op veel snelwegen de maximumsnelheid te verhogen naar 130 kilometer per uur. Hij eist eerst veiligheidsmaatregelen. Zijn collega Ad Koppejan accepteert niet dat staatssecretaris en partijgenoot Henk Bleker de wet zodanig wil wijzigen dat PostNL niet zes maar vijf dagen post hoeft te bezorgen.

Eddy van Hijum reageert afwijzend op de verhuisplicht voor bijstandsgerechtigden van minister Henk Kamp. CDA-senator Gerrit Terpstra haalde deze week de publiciteit met zijn kritiek op de bijstandsplannen van staatssecretaris Paul de Krom. En vorige maand lag de fractie dwars bij het voornemen van minister en partijgenoot Gerd Leers om de jongen Mauro uit te zetten.

Kortom, de fractie begint zich meer en meer te roeren. Dit zal ongetwijfeld te maken hebben met een drang tot profileren. De partij staat slecht in de peilingen. De achterban klaagde over de onzichtbaarheid van de fractie. Recent erkende CDA-partijvoorzitter Ruth Peetoom dat de fractie te weinig opviel.
Voor een fractie die moet opereren binnen coalitieverband is het niet eenvoudig om zich te profileren. Immers, het coalitieakkoord drukt de fractie in een keurslijf van afspraken.

Pispaal
Met lede ogen hebben de christen-democraten moeten aanzien hoe de PVV van Geert Wilders buiten het gedoogakkoord om regelmatig oppositie voert tegen het kabinet en daarvoor beloond wordt in de peilingen. De VVD staat ook gunstig in de peilingen, mede vanwege de populariteit van rasoptimist Mark Rutte. Het CDA daarentegen vormt de pispaal van zowel de PVV als de oppositie.

Toch lijkt de fractie nu meer ruimte te willen nemen voor een eigen, meer kritische koers richting kabinet. Dat is ook onontkoombaar, wil de partij haar bestaansrecht opnieuw bewijzen en niet al te dramatisch verliezen bij de komende verkiezingen. Het risico daarbij is dat de verhoudingen binnen de coalitie met de VVD en met de PVV op scherp worden gezet, met als grootste gevaar een breuk.

Het risico op een dergelijk scenario wordt vooralsnog niet zo groot geacht. Mark Rutte, Maxime Verhagen en Geert Wilders verklaren keer op keer dat de verhoudingen tussen de drie partijen uitstekend zijn. Overigens is het ook niet de primaire taak van de kleinste regeringspartner om de coalitie bij elkaar te houden, vinden CDA'ers. Die verantwoordelijkheid ligt in de eerste plaats bij de VVD, en min of meer ook bij de PVV.

Verraad
De ruimte voor het CDA ligt dan ook binnen het regeerakkoord of bij de onderwerpen waarover geen afspraken zijn gemaakt. Dat is geen gemakkelijke opgave, maar niet onmogelijk, zo blijkt uit de eerder genoemde voorbeelden. VVD-Kamerlid Charlie Aptroot verklaarde vorige week in een emotionele bui dat het CDA 'verraad' pleegde aan het regeerakkoord door bezwaar te maken tegen invoering van de verhoging van de maximumsnelheid. Hij moest later toegeven dat het CDA zich aan het akkoord hield.

Een mogelijk complicerende factor vanaf volgende maand kunnen de rapporten vormen van de drie partijcommissies die voorstellen gaan doen voor een nieuwe politiek-strategische koers. Die is bedoeld voor de langere termijn.