ANALYSE - Meerdere gedoogpartners of zelfs de PVV inruilen voor andere gedoogpartners, het klinkt allemaal erg theoretisch. Het minderheidskabinet Rutte/Verhagen is echter uniek in de parlementaire geschiedenis. We moesten er van premier Rutte maar aan wennen, dat dingen niet meer zo lopen als tot nu toe normaal was. Betekent dat dat we ook maar moeten wennen aan het inwisselen van een gedoogpartner?

Fractievoorzitter Arie Slob (ChristenUnie) houdt in ieder geval rekening met uitzonderlijke ontwikkelingen tijdens de zoektocht naar nieuwe bezuinigingen. Hoe waarschijnlijk een wisseling is, valt uit zijn woorden niet af te leiden. Er zijn echter bronnen aan het Binnenhof, die er op wijzen dat vanuit het kabinet (en door de fractievoorzitters van de twee regeringspartijen) toenadering wordt gezocht tot de oppositie en dan met name tot D66, GroenLinks en de ChristenUnie.

De Kunduzconstructie wordt het al genoemd. Naar de meerderheid in de Kamer, die begin dit jaar de politiemissie naar die Afghaanse provincie mogelijk maakte. De gesprekken gingen tot nu toe vrijwel uitsluitend over de aanpak van de eurocrisis, maar de laatste dagen komt het onderwerp extra bezuinigen steeds vaker voorbij.

Minister Jan Kees de Jager van financiën stelde deze week weliswaar dat hij inschat dat er volgend jaar nog niet extra bezuinigd hoeft te worden, maar in Den Haag zijn er maar weinig mensen, die die geruststellende woorden nog geloven. Volgende week komen er nieuwe cijfers van het Centraal Planbureau en die zullen vrijwel zeker de bangste vermoedens bevestigen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldde vorige week een krimp van de economie in het derde kwartaal en ook voor het laatste kwartaal zijn de voortekenen niet hoopgevend. Daarmee zou het financieringstekort al uit kunnen komen boven het maximum dat het regeerakkoord voorschrijft. Maar ook al houdt het kabinet in 2012 nog wat lucht over, in april wordt de begroting voor 2013 in de steigers gezet en dan zal bezuinigen sowieso het onderwerp zijn.

Uit de uitlatingen van Geert Wilders valt ook op te maken, dat hij door De Jagers woorden niet gerustgesteld is. Vier miljard kan er wat hem betreft bij ontwikkelingshulp worden weggehaald, daarmee de begroting van staatssecretaris Ben Knap tot vrijwel nul reducerend.

Of het offensief van Wilders de toenadering tot de oppositie versnelt, is onduidelijk. Slob zag er echter een aanleiding in om zijn aanbod publiekelijk te doen. Aan dit aanbod zitten behoorlijk wat haken en ogen. Slob ziet zelfs een constructie voor zich, waarbij naast de PVV andere partijen toetreden tot de verzameling gedoogpartners. Maar aangezien dan wel, naast nieuwe bezuinigingen, ook de al ingevulde 18 miljard euro anders moet worden samengesteld, lijkt dat in ieder geval een onbegaanbare weg.

Mocht de PVV nieuwe bezuinigingen niet meer voor haar verantwoordelijkheid nemen en de gedoogsteun intrekken, dan wil dat echter nog niet zeggen dat het kabinet Rutte/Verhagen valt. Het is zijn meerderheid kwijt, maar kan naar nieuwe meerderheden op zoek gaan. Maar ook dan kan Slobs eis met betrekking tot de 18 miljard een onneembare hindernis zijn.

En bovendien: zijn GroenLinks en D66 voor een dergelijke operatie te porren? Hoeveel risico zit er voor die partijen aan een gedoogconstructie?