column De nieuwe raadsheer bij de Hoge Raad, Ybo Buruma, zegde zijn lidmaatschap van de PvdA niet onmiddellijk op toen in maart ophef ontstond over zijn benoeming. Hij wilde destijds niet zwichten voor politieke druk, zei hij zaterdag in NRC Handelsblad. Maar nu hij begin september aan zijn nieuwe baan begint heeft hij zijn lidmaatschap alsnog opgezegd, volgens zijn zeggen in een poging eventuele zorgen bij PVV-aanhangers weg te nemen.

Het is allemaal hoogst opmerkelijk. Het kwam nog niet eerder voor dat een partij het eigen stemgedrag bij de voordracht van een raadsheer bij de Hoge Raad bekendmaakte en het is bij mijn weten ook niet eerder voorgekomen dat die persoon het daarna nodig vindt alvorens met zijn werkzaamheden te beginnen, publiekelijk aan te kondigen voortaan partijloos door het leven te zullen gaan.

Wilders' actie in maart was ongehoord. Niet het partijlidmaatschap van Buruma (de jurist schreef in 2007 mee aan het verkiezingsprogramma van de PvdA) was een gevaar voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, maar het publiek maken van het stemgedrag van zijn PVV-fractie. Een raadsheer die ooit aan het partijprogramma van een partij meeschreef, dient gewantrouwd te worden, was de boodschap van Wilders. Laten we aannemen dat de PVV bedoelde van willekeurig welke partij. Als het alleen om de PvdA ging, is het gedrag van Wilders alleen maar schandelijker.

Of Buruma lid wil zijn van een politieke partij, dan wel afstand wil doen van dat partijlidmaatschap, moet hij vooral zelf weten. Hij kondigde zijn handelen echter in dit geval publiekelijk aan. En dat maakt het een zaak van publiek belang. Buruma kan nog zo hard zeggen dat het hier gaat om een individuele beslissing en dat elk lid van de Hoge Raad voor het overige lid kan zijn van een politieke partij, maar zo werkt het natuurlijk niet.

Met zijn beslissing legt Buruma onwillekeurig druk op andere leden van de rechterlijke macht. Hij wil niet dat er wellicht anderhalf miljoen mensen zijn die denken dat hij geen goed recht zal spreken, omdat hij PvdA'er is. Nu zal Buruma zelf geen causaal verband leggen tussen partijlidmaatschap en de kwaliteit van een rechter, maar hij geeft met zijn actie desondanks statuur aan de bezwaren van mensen, die dat kennelijk wel denken.

Zo doet Buruma even veel schade aan de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht als Wilders bij zijn benoeming. Er mag dan niets tegen een partijlidmaatschap van een rechter zijn, als er mensen zijn die zich daar zorgen over maken, wil hij er in ieder geval aan toegeven. Hoeveel mensen zijn er door de publieke aankondiging van Buruma in hun vooroordelen bevestigd?

Buruma is gaan wrijven in de vlek. Niet het slimste wat hij had kunnen doen. Dat hij daarbij benadrukte dat het om een puur individuele beslissing ging en dat het zijn collega's nog steeds vrijstaat hun politieke sympathieën om te zetten in het lidmaatschap van een politieke partij, kan slechts het tegengestelde effect hebben.

In feite is elke rechter die ook partijlid is, nu verdacht. Zo krijgen degenen, die de rechterlijke macht politiseren onder het mom dat de onafhankelijkheid in gevaar is, van Buruma een weliswaar onbedoelde, maar stevige duw in de rug.