Jeroen den Blijker −
20/05/11, 09:28
Eurocrisis en euroscepis gaan tegenwoordig hand in hand. Neem D66. Een keurige partij, historisch de Europese gedachte zeer toegedaan. Maar de kiezer die deze partij vorig jaar van drie naar tien zetels hielp, denkt daar heel anders over. Van de D66-achterban vindt 56 procent bijvoorbeeld dat de EU geen geld meer moet steken in Griekenland, zo blijkt uit cijfers van Peil.nl, het onderzoeksbureau van Maurice de Hond.
Dat is zelfs nog meer dan bij het CDA en de PvdA, waarvan 47 respectievelijk 48 procent van de kiezers 'nee' zegt tegen nog een rondje steun. Kortom: het is niet alleen de PVV-kiezer (90 procent) of VVD-stemmer (65 procent) die Athene aan zijn lot wil overlaten, de Europese schuldencrisis verdeelt het gehele land.
De Hond steekt al jarenlang zijn peilstok in de Nederlandse ziel bij Europese kwesties. De introductie van de euro, de Europese Grondwet, de uitbreiding van het aantal EU- lidstaten, dat soort onderwerpen. "Dan kom je altijd wel wat tegen. Heimwee naar de gulden bijvoorbeeld, toen de euro net was geïntroduceerd", zegt de opiniepeiler.
Maar nu, middenin de eurocrisis, legt zijn onderzoek een opvallend breed en diep gevoelde euroscepsis bloot. 51 procent van de 2500 ondervraagden vindt bijvoorbeeld dat Athene maar uit de eurozone gezet moet worden. Een signaal dat Geert Wilders inmiddels haarfijn oppikte, getuige zijn uitspraken in De Telegraaf dat 'je een junk nooit geld moet geven' en Athene maar weer aan de drachme moet. Van Wilders' kiezers denkt 76 procent er ook zo over. Inmiddels zijn ook zes op de tien VVD-stemmers die mening toegedaan. Bij CDA, PvdA en D66 ligt dat op om en nabij vier op de tien kiezers. Hoezo Europese solidarteit?
De Hond is bezorgd over deze cijfers. Hij vreest dat de eurocrisis de opmaat is voor een politieke crisis - binnen Europa maar vooral binnen de lidstaten. "Tijdens de bankencrisis konden politici als Wouter Bos nog scoren bij de kiezer door banken te redden", zegt hij. Maar scoren is er tegenwoordig niet meer bij. Want de euro is te veel een feestje van politici geweest, vindt hij. Een referendum is er bijvoorbeeld nooit over georganiseerd, de burger zag de munt aanvankelijk vooral als bron van prijsstijgingen. Tegenwoordig vindt zelfs de helft van burgers dat we de gulden nooit hadden moeten opgeven, blijkt uit De Honds opinieonderzoek. "Nu wordt bovendien duidelijk dat de politieke elite nooit goede afspraken heeft gemaakt over de euro. En toen de crisis zich openbaarde, werd vooral gezegd dat 'het allemaal wel goed komt'. Dat maakt een bijltjesdag waarschijnlijk", zegt de opiniepeiler. "Als de schuldencrisis niet goed wordt afgewikkeld en landen als Griekenland, Portugal of Spanje alsnog bijvoorbeeld drie miljard euro kwijtgescholden wordt, dan ontgaat dat hier niemand. Dat gaat direct ten koste van de economie, ten koste van de zorg of het onderwijs. Maar de politieke impact zal waarschijnlijk groter zijn - de politieke stabiliteit zal er onder lijden."
Met welk een gemak kiezers politici afstraffen, bleek wel tijdens de laatste verkiezingen in Duitsland. Daar wonnen de Groenen fors, vooral omdat ze altijd tegen kernenergie waren en wisten te profiteren van de kernramp in Japan. "Nu zie je in Spanje dat de onrust over de economische crisis groot is. Dat zal zich vroeg of laat politiek vertalen. En waarom zal wat in het ene land kan, in het andere land achterwege blijven?"