Politieke reacties op nieuwe missie in Afghanistan

D66 en GroenLinks weten nog niet of ze de politietrainingsmissie naar Afghanistan steunen. Een definitief besluit daarover nemen de partijen pas na het debat in de Tweede Kamer met het kabinet over de kwestie, zo hebben ze vrijdag laten weten.

D66 en GroenLinks hebben nog vragen over de brief van het kabinet over de nieuwe missie en willen meer informatie. Daarom willen de partijen voorafgaande aan het debat een hoorzitting in de Kamer houden waarin deskundigen hun zegje doen over de trainingsmissie.

De steun van D66 en GroenLinks, ieder tien zetels, is belangrijk voor het minderheidskabinet van VVD en CDA, omdat gedoogpartner PVV tegen de missie is. Met de steun van D66 en GroenLinks zou de coalitie van 52 zetels al op 72 zetels uitkomen.

De twee partijen vragen zich af of de voorgestelde missie „gezien de veiligheidssituatie in de Afghaanse provincie Kunduz wel kans van slagen heeft." Ook willen ze weten wat de verhouding tussen de Europese Unie en de NAVO is en wat de precieze aard van de militaire ondersteuning is. Verder hebben D66 en GroenLinks vragen over de financiering van de missie.

D66 en GroenLinks riepen afgelopen voorjaar het vorige kabinet op een civiele politietrainingsmissie te onderzoeken die een echte bijdrage levert aan de wederopbouw van de rechtsstaat in Afghanistan. Dat gebeurde enkele maanden na de val van het kabinet vanwege ruzie om een verlengde missie in Uruzgan. Premier Mark Rutte benadrukt telkens dat het kabinet zich heeft gericht naar deze motie.

Het CDA heeft een „positieve grondhouding" tegenover de trainingsmissie die het kabinet wil. Wel leven er nog tal van vragen, onder meer over de veiligheid, zei CDA-Tweede Kamerlid Henk Jan Ormel. Hij steunt een verzoek van GroenLinks en D66 voor een hoorzitting over het voorstel.

CDA'er Ormel wil ook eerst weten wat zijn fractie van de missie vindt. Bij een kwestie als een uitzending mogen alle leden vragen stellen, die Ormel dan zal stellen aan het kabinet of deskundigen.

Het CDA vindt het verstandig dat Nederland een bijdrage blijft leveren aan de opbouw van het arme Afghanistan. „Het is goed dat daar de Nederlandse waarden en kennis worden ingezet”, aldus Ormel.

De PvdA kan de trainingsmissie onmogelijk steunen, zo meldt de grootste oppositiepartij. De sociaaldemocraten willen niet dat er militairen meegaan en houden daaraan vast na lezing van de brief aan de Tweede Kamer.

De PvdA wil wel de opbouw van de civiele samenleving ondersteunen met ontwikkelingssamenwerking en met het opleiden van politiemensen. Maar dat moet in de ogen van de PvdA via een bijdrage aan de politiemissie van de Europese Unie (EUPOL) en niet via de NAVO. Bij de EUPOL worden agenten door agenten getraind.

De trainingsmissie van de NAVO is volgens de PvdA gericht op de ondersteuning van de NAVO-strategie. Die heeft volgens de PvdA een massale militaire inzet als doel in de komende jaren. De politiemensen die in het NAVO-kader worden opgeleid, zullen later worden ingezet in de strijd tegen de Taliban en niet of nauwelijks voor echte politietaken maar voor (para-)militaire taken, aldus de PvdA.

De sociaaldemocraten vinden dat Nederland zich zou moeten richten op de lange termijn, zoals de versterking van instituties als de rechtbanken, het lokale bestuur en scholen. Nederland zou wat de PvdA betreft betrokken moeten blijven bij de hulp aan Afghanistan, omdat dit de ontwikkeling stimuleert en terreur en corruptie tegengaat.

Premier Mark Rutte wil het debat met PvdA-leider Job Cohen graag aangaan in de Tweede Kamer. Rutte roept hem op te laten zien waar het kabinetsplan afwijkt van wat Cohen „april vorig jaar wilde”. De premier wees er vrijdag in een reactie ook op dat de PvdA altijd een „internationaal gerichte partij” is geweest en „uitstekende” ministers van Buitenlandse Zaken heeft gehad.

PVV-leider Geert Wilders spreekt van een ,,slecht besluit''. ,,De PVV steunt dat besluit absoluut niet. Nederland heeft genoeg gedaan: wat ons betreft niet 1 man meer voor wat voor missie dan ook daarheen. Ik hoop dat het kabinet geen meerderheid bij links gaat vinden voor dit slechte besluit.''

SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij laat via Twitter weten: ,,SGP bekijkt Afghanistan-missie welwillend. Belangrijk ijkpunt: kan Nederland/Defensie het aan, zowel materieel als personeel?''

De ChristenUnie kon vrijdag nog niet aangeven of de partij een nieuwe Nederlandse missie in Afghanistan steunt. Volgens Tweede Kamerlid Joël Voordewind is daarvoor meer informatie nodig. De veiligheid van de militairen moet volgens hem voorop staan. Voordewind wil met name weten of de veiligheid voldoende is gegarandeerd van militairen die de poort uit gaan en of die niet teveel afhankelijk zijn van bescherming door de Duitsers.

Volgens Voordewind moeten ook de rechten van religieuze minderheden, onder wie de christenen, worden verbeterd in Afghanistan. Een moslim die zich bekeert tot het christendom kan daar nog altijd de doodstraf krijgen. De Nederlandse regering moet zich er hard voor maken om dat ongedaan te maken, aldus de ChristenUnie.

De SP is teleurgesteld over de nieuwe missie. SP-Tweede Kamerlid Harry van Bommel vindt dat de missie te omvangrijk en te duur wordt en dat de nadruk te veel ligt op militairen. Hij wil liever dat Afghaanse agenten in Nederland een basistraining krijgen.

Van Bommel wees erop dat de civiel-militaire trainingsmissie voor het merendeel militairen telt. „Van de 545 man zijn er slechts 45 echt civiel.” Dat er militairen en ook nog F-16's mee moeten, noemt hij in deze gevaarlijke regio niet onlogisch maar wel onwenselijk.

De SP'er ziet de missie als een bouwpakketje met voor elk van de oppositiepartijen wat wils om ze over de streep te trekken. Van Bommel stelt voor Afghaanse agenten in Nederland op te leiden waarna ze in eigen land verder worden begeleid door ervaren agenten.