In nationaal belang de wijde wereld in

Het kabinet legt steeds meer nadruk op het nationale belang van de traditionele actieve internationale houding van Nederland.

Nu een groeiend aantal kiezers zorgen heeft over globalisering, concurrentie van buitenlandse werknemers, vluchtelingenstromen of knellende regels van de Europese Unie probeert het kabinet daarop in te springen. Het nationaal belang wordt niet vergeten, sust de ministersploeg van CDA, PvdA en ChristenUnie, die de adem in de nek voelt van oppositiepartijen die de blik naar binnen wensen te richten.

Nadrukkelijker dan afgelopen jaren probeert het kabinet uit te leggen dat het niet zinvol is zich af te wenden van de turbulente wereld buiten onze grenzen. Nederland wordt niet welvarender of veiliger wanneer we ons terugtrekken achter de dijken, roepen de bewindslieden van Buitenlandse Zaken, Europese Zaken, Ontwikkelingssamenwerking en Defensie in hun Prinsjesdagstukken.

Daarbij prijzen zij de open blik naar buiten aan als een zaak van nationaal belang. „Een actieve internationale opstelling is van levensbelang voor ons Koninkrijk, dat staat als een paal boven water”, schrijft CDA-minister Verhagen van buitenlandse zaken.

Het gaat meestal om de belangen van handelsnatie Nederland. Dat nationale handelsbelang staat ook hoog in het vaandel bij PvdA-minister Koenders van ontwikkelingssamenwerking: „Daarnaast zetten we ons onverminderd in voor ontwikkelingssamenwerking: vanuit solidariteit met de minder bedeelden, maar ook vanuit een welbegrepen eigenbelang.” Koenders hoopt op meer investeringen in Afrika en hij geeft het Nederlandse bedrijfsleven daarbij zoveel mogelijk steun.

Zelfs bij een zeer moreel punt van het Nederlandse buitenlands beleid, de mensenrechten, wordt het argument van het nationale (handels)belang niet geschuwd. Verhagen over zijn - aangescherpte - mensenrechtenbeleid: „Het is nu eenmaal beter zaken doen in landen waar de mensenrechten worden gerespecteerd en er geen wetteloosheid heerst”.

Over de vele Nederlandse militairen die ChristenUnie-minister Van Middelkoop naar fragiele staten zoals Afghanistan of Tsjaad stuurt, vermeldt de begroting: „Om de veiligheidsrisico's van de 21e eeuw het hoofd te bieden, is actieve inzet buiten onze landsgrenzen vereist. Juist fragiele staten vormen een vruchtbare bodem voor transnationale criminaliteit en terrorisme - zaken die ons rechtstreeks aangaan!”

En de eurosceptische calculerende burger die bang is voor verlies van z'n nationale zekerheden moet begrijpen dat de Europese Unie wel degelijk in zijn eigen belang is. Want alleen in een goed functionerende interne Europese markt kan Nederland een boterham beleggen. Al beseft het kabinet dat deze boodschap van nationaal belang moeilijk blijft, na het Nederland nee bij het Europees referendum van 2005. PvdA-staatssecretaris Timmermans van Europese Zaken: „We moeten niet proberen de Europese burgers te winnen voor een idee van Europese samenwerking dat niet de hunne is”. Het zal andersom moeten. „De Europese Unie moet nauwe aansluiting vinden bij wat de Europese burgers van haar verwachten”, waarschuwt Timmermans.