Wordt uitstel kilometerheffing afstel?

In deze kabinetsperiode komt er geen kilometerheffing voor vrachtwagens, zoals minister Eurlings van verkeer zich had voorgenomen. Betekent dit uitstel afstel?

Als Kamerlid voor het CDA was Camiel Eurlings de grootste tegenstander van de plannen van toenmalig minister van verkeer Netelenbos om een kilometerheffing in te voeren. „Als wij na de verkiezingen in de coalitie komen, kunnen we het huidige wetsvoorstel onmogelijk goedkeuren”, zei hij in 2001.

In 2002 veegde het nieuwe kabinet bestaande uit CDA, LPF en VVD met één pennestreek het ver uitgewerkte voorstel van Netelenbos van tafel. Maar toen de VVD in het tweede kabinet-Balkenende, waar ook voorstander D66 toe behoorde, tot ieders verbazing zei iets te zien in de kilometerheffing, werd het dure plan weer van stal gehaald.

Het CDA bleef tegen, maar met PvdA en ChristenUnie in de coalitie moesten de christen-democraten er in 2007 toch aan geloven. In het huidige regeerakkoord staat dat er onomkeerbare stappen naar de kilometerheffing moeten worden genomen.

Eurlings lijkt deze opdracht als minister van verkeer serieus uit te voeren. Hij legt momenteel de laatste hand aan de Wet op de kilometerprijs. In deze wet wordt onder meer uitgewerkt hoe de prijs per kilometer wordt bepaald. Zo zal er een hoger tarief gelden tijdens de spits. Ook is het afbouwen van de vaste autobelastingen al begonnen. Bovendien wordt een grote praktijktest voor 60.000 auto’s voorbereid.

Eurlings houdt niet van afstel, zegt hij keer op keer. Toch kwam maandag ineens van hem de mededeling dat de invoering voor vrachtwagens in 2011 niet verantwoord is, omdat het project zeer complex is en veel risico’s kent. Maar het zou dan ook ’een wereldprestatie’ zijn geweest, aldus de ambitieuze minister, als het hem was gelukt deze kabinetsperiode daadwerkelijk te beginnen.

Tijdens het gesteggel over de autobelastingen vorig jaar, benadrukte Eurlings nog ’echt geen redenen te zoeken voor uitstel’. De Kamer twijfelt hieraan. De VVD vroeg gisteren een spoeddebat aan over ’het definitief niet doorgaan van de kilometerheffing’. PvdA-Kamerlid Roefs vraagt zich hardop af of ’Camiel er wel echt alles aan doet’.

Deze kabinetsperiode komt de heffing er in ieder geval niet. En een volgend kabinet kan de nieuwe wet naast zich neerleggen, waar Eurlings in 2001 al mee dreigde. Zeker daar de VVD is veranderd van een vurig voorstander in een nadrukkelijke tegenstander en de PVV en SP ook fel tegen zijn. De kosten voor onder meer de praktijktesten komen dan boven op al die andere kosten die het ministerie van verkeer sinds begin jaren tachtig in dit dossier heeft gemaakt.

Ook op Europees niveau kan de regering in 2012 voor andere feiten staan. Er wordt momenteel in Europees verband gewerkt aan tolheffingsafspraken, waardoor gebruikers in de toekomst met één kastje in heel Europa elektronisch kunnen betalen. Is het niet verstandiger en goedkoper dat af te wachten?

Eurlings heeft een afspraak met de Kamer staan dat het systeem niet te duur mag zijn: de kosten mogen maximaal 5 procent van de opbrengsten bedragen, zo’n 450 miljoen euro. De exploitatiekosten zijn nu nog geraamd zijn op circa 700 miljoen euro. Hoe langer de voorbereiding duurt, hoe duurder zoiets meestal wordt. Eurlings hoeft geen redenen te zoeken voor afstel, door het uitstel kunnen die zich vanzelf aandienen.