Landelijke vertaling is dit keer extra lastig

De gemeenteraadsverkiezingen zijn dit jaar, net als overigens vier jaar geleden, een soort van generale repetitie voor de landelijke Kamerverkiezingen later in het jaar.

De uitslag zal door menig analist worden gewikt en gewogen op zoek naar mogelijke aanwijzingen voor de uitkomst van de verkiezingen op 9 juni. De uitslag van gemeenteraadsverkiezingen laat zich echter normaliter al heel moeilijk landelijk vertalen, bij deze verkiezingen is dat probleem alleen maar groter.

Traditioneel is de opkomst van kiezers voor de gemeenteraad lager dan bij landelijke verkiezingen. Zo was de opkomst in maart 2006 ruim 58 procent, terwijl een half jaar later, bij de Kamerverkiezingen in november, de opkomst net boven de tachtig procent lag. Volgens diverse opiniepeilingen zal de opkomst vandaag nog een stuk onder die van vier jaar geleden liggen.

Daar komt bij dat het fenomeen van de lokale partij zich versterkt heeft doorgezet. Geen enkele zichzelf respecterende gemeente heeft nog uitsluitend ook landelijk opererende partijen.

De belangrijkste moeilijkheid om tot een landelijke vertaling van de uitslag te komen, is echter de afwezigheid van een PVV-lijst in alle gemeenten, behalve in Almere en Den Haag. Wilders wil zijn partij weloverwogen en behoedzaam over Nederland uitrollen. Hoe verstandig dat is, blijkt wel uit de lotgevallen van Rita Verdonk, die inmiddels al twee mensen uit de partij heeft moeten verwijderen wegens vermeende rechts-extremistische ideeën.

Wilders’ partij dreigt de grote winnaar te worden van de Kamerverkiezingen in juni, maar uit de uitslagen van vandaag zal dat niet af te leiden zijn. De uitslag voor de PVV in de twee gemeenten, waar de partij wel meedoet, kan een aanwijzing geven, maar dan moet daar wel bij bedacht worden dat het hier twee grotere steden betreft met een voor elk van de twee gemeenten heel specifiek sociaal-cultureel profiel van het electoraat. Over steun voor Wilders in plattelandsgemeenten zegt de uitslag van Almere en Den Haag niets.

Maar het electoraat voor gemeenteraadsverkiezingen verschilt ook fundamenteel van dat voor de landelijke. Alleen voor de gemeenteraad hebben niet-Nederlanders, die tenminste vijf jaar legaal in Nederland wonen, stemrecht. Vooral de PvdA, bleek uit kiezersonderzoek, profiteerde daar vier jaar geleden van. Afhankelijk van de opkomst onder deze groep kiezers, kan dat nu weer gebeuren, zonder dat de PvdA ervan uit mag gaan dat daar mee iets gezegd is over de Kamerverkiezingen.