Met 60 jaar inspanningen voor vrede, verzoening en democratie verdiende de Europese Unie vandaag haar Nobelprijs. Wrang genoeg staat in het Europa van vandaag juist een van die drie verworvenheden onder druk; de democratie.

Althans, dat is de mening van de Duitse auteur Hans Magnus Enzensberger. We worden niet langer geregeerd door democratisch gelegitimeerde instellingen, maar door een rij afkortingen. Het EFSF, ESM, IMF, de EBA en ECB bepalen de koers van Europa, schrijft hij in de Berlijnse krant Der Hauptstadtbrief. Angstaanjagend noemt de schrijver het dat Europese burgers gelaten hun politieke onteigening ondergaan. 'Dit kan komen doordat het hierbij om een historische noviteit gaat. In tegenstelling tot de revoluties, staatsgrepen en militaire coups waar de Europese geschiedenis zo rijk aan is, overkomen deze gebeurtenissen ons geruisloos en zonder geweld.'

Enzensberger ziet hoe, heel openlijk, het ESM-verdrag de rechtsstaat afschaft. 'De besluiten van de controlerende leden van dit noodfonds zijn onmiddellijk effectief en hoeven niet door nationale parlementen te worden goedgekeurd.'

Daarmee heeft de politieke onteigening van de burger haar voorlopige hoogtepunt bereikt, stelt de Duitse auteur. De onteigening die zo'n impuls kreeg met de invoering van de euro. Het welslagen van de euro is voor een groot deel afhankelijk van de mate waarin lidstaten hun nationale soevereiniteit willen opgeven. EU-president Herman van Rompuy, de Europese Commissie en diverse Europarlementariërs zien maar een oplossing voor het veiligstellen van de euro; een politieke unie.

Daarmee gaat Brussel voorbij 'aan de explosieve kracht van de toenemende verschillen tussen de deelnemende landen', constateert Enzensberger. 'Al jarenlang zijn de gevolgen duidelijk: scheuring in plaats van integratie, wrok, animositeit en wederzijdse verwijten in plaats van begrip.'

Enzensberger wil zich niet laten chanteren door het dreigement dat het fout gaat met Europa als de euro mislukt. 'Met deze belachelijke slogan is een continent met een half miljard inwoners verplicht het avontuur te volgen van een geïsoleerde politieke klasse, alsof tweeduizend jaar geschiedenis niets is in vergelijking met de nog niet zo lang geleden ingevoerde gemeenschappelijke munt.'

De kosten, confrontaties en pijnlijke bezuinigingen zullen ons Europeanen de kracht geven de doodlopende steeg 'waar de ideologen van de 'ontmondiging' ons heen hebben gevoerd, te verlaten'. Wie denkt dat Europa aan zijn zwanenzang is begonnen, kent zijn kracht niet, schrijft Enzensberger. 'Van Antonio Gramsci stamt het motto: 'Pessimisme van het intellect, optimisme van de wil'.'

Het volledige artikel uit Der Hauptstadtbrief is in het Nederlands vertaald te lezen op Presseurop.