Spanje gaat volgend jaar 20 miljard euro extra bezuinigen, zo blijkt uit de gisteren gepresenteerde begroting voor 2013. Het bedrag komt bovenop de al eerder aangekondigde 65 miljard voor dit en volgend jaar.

Ministeries zien hun budgetten met gemiddeld 9 procent krimpen, ambtenarensalarissen worden voor het derde achtereenvolgende jaar bevroren en er komt een belastingverhoging van 20 procent op loterijwinsten. Daarnaast komt er een onafhankelijk toezichthouder die de begrotingen van zowel de centrale als regionale regeringen controleert. In totaal 43 nieuwe wetten moeten de economie van Spanje hervormen.

Vicepremier Soraya Sáenz de Santamaría, die het bezuinigingspakket toelichtte, sprak van 'een begroting ontworpen om uit de crisis te komen' en zei dat 'bezuinigingen een grotere rol krijgen dan belastingen'. Sinds de conservatieve meerderheidsregering van de Partido Popular in december aantrad heeft ze al vier bezuinigingsrondes aangekondigd.

Stijgende rente
Doel van de maatregelen is het begrotingstekort terugdringen naar 4,5 procent eind 2013, zoals afgesproken is met de EU. In 2011 bedroeg het tekort 8,9 procent. Een hele opgave dus, zeker nu de overheidsuitgaven door de hoge rente die Spanje moet betalen op staatsobligaties blijven stijgen. In woorden van de krant El País: 'De stijgende rente eet de besparingen op de ministeries op'.

Hoe de markten reageren op de begroting moet vandaag blijken, de dag waarop het langverwachte rapport verschijnt over de noodlijdende bankensector.

Pensioenen
Opvallend is dat de pensioenen volgend jaar wel met 1 procent omhoog gaan. Hiermee houdt premier Mariano Rajoy zich in ieder geval nog aan één verkiezingsbelofte. Of deze standhoudt is de vraag, volgens econoom Ángel de la Fuente.

"Pensioenen vormen de grootste kostenpost van de regering. Een die alleen maar toeneemt. Juist in pensioenen zit nog ruimte voor de regering maar het ligt politiek erg gevoelig", aldus De la Fuente. Wel wordt het vroegpensioen aangepakt, zodat mensen tot hun 67ste doorwerken.

Door zelf met een stevig pakket maatregelen te komen, hoopt de regering dat ze niet hoeft aan te kloppen voor extra steun bij de Europese Unie. Uit angst voor gezichtsverlies probeert Rajoy dit koste wat het kost te vermijden.

Tegenvallend nieuws uit eigen land helpt hem daar niet bij. Donderdag klopte een vijfde regio in financiële nood aan bij de Spaanse regering. Hoewel Spanje hard werkt aan herstel blijft de economie krimpen, is een kwart van de beroepsbevolking werkloos en blijft de rente op staatsobligaties te hoog.

Asociale maatregelen
Economieminister De Guindos zei gisteravond dat zijn land nog steeds de 'condities aan het bestuderen was over het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank'. In ruil voor het opkopen van staatsobligaties eist de ECB dat een land een officiële hulpaanvraag doet.

De socialistische oppositieleider Alfredo Rubalcaba toonde zich gisteravond 'enorm sceptisch' over de begroting. "Er zitten asociale maatregelen tussen die aangepast moeten worden. Solidariteit is goedkoper dan armoede."

Cándido Méndez van vakbond UGT vindt dat deze begroting "de ramp die zich in Spanje voltrekt alleen maar verergert". "Het aantal werklozen neemt toe en het ontbreken van een groeiprogramma leidt tot de ontmanteling van de verzorgingsstaat en verarming van de bevolking."

De straat op
Door alle bezuinigingen neemt de sociale onrust in Spanje toe. 'Je vraagt je af hoeveel we nog kunnen hebben', zegt Lola Seoane (49), zelfstandig psychotherapeute. Zij was deze week een van de demonstranten voor het parlementsgebouw in Madrid.

Ook zij zag haar inkomsten de afgelopen jaren fors teruglopen als gevolg van de economische crisis. Het frustreert haar vooral dat "gewone mensen bijna wekelijks nieuwe bezuinigingen op hun bord krijgen". Volgens haar zit er dan ook niets anders op dan de straat opgaan.

Castilië-La Mancha
Castilië-La Mancha deed gisteren als vijfde regio in Spanje een beroep op het noodfonds dat de centrale regering van Mariano Rajoy deze zomer in het leven riep. La Mancha heeft volgens een woordvoerder direct 848 miljoen euro nodig om aan aflopende leningen te betalen. Hiermee komt het bedrag dat de regio's tot nu toe nodig hebben op 15,5 miljard. Er is 18 miljard beschikbaar.

In ruil voor noodhulp eist de centrale regering meer zeggenschap over de regio's. Dit ligt met name gevoelig in het eigenzinnige Catalonië, dat 5 miljard euro heeft gevraagd aan de centrale regering. Catalonië eist juist meer zelfstandigheid. Als relatief rijke regio wil het onder andere zelf belastinggelden innen en uitgeven. Regiopresident Artur Mas belooft de Catalanen een referendum over 'zelfbeschikking' als ze op hem stemmen. Deze week riep hij vervroegde verkiezingen uit. De Catalanen gaan op 25 november naar de stembus.