Provinciale- en gemeentebestuurders, werkgevers en woningcorporaties doen te weinig om arbeidsmigranten betere huisvesting te geven.

"Wegkijken van de problematiek", noemt minister Liesbeth Spies (binnenlandse zaken) het. In een - ongevraagde - rapportage die vandaag naar de Kamer gaat, hijst ze de stormbal. In dit tempo komt er weinig terecht van de afspraken die zijn gemaakt in de Nationale Verklaring van 28 maart, vreest ze. "We willen het ellendige doorschuifspelletje doorbreken, waarbij niemand zich verantwoordelijk voelt voor een oplossing."

Geen inventarisatie
In dat akkoord beloofden betrokkenen in acht regio's met veel arbeidsmigranten voor de zomer in kaart te brengen hoe arbeidsmigranten nu wonen - en hoe dat in de toekomst moet. Die inventarisatie is er nog niet, laat staan dat er concrete plannen voor verbetering zijn voor het einde van het jaar.

Spies telt haar zegeningen, zoals de nieuwste cao van de uitzendbranche waarin afspraken staan over huisvesting van buitenlandse uitzendkrachten en de paar, vaak particuliere initiatieven voor de bouw van goede accommodatie. Maar uit haar overzicht blijkt ook dat partijen niet staan te trappelen om gemeenten met ernstige problemen te helpen. Zo krijgen Den Haag, Westland en Pijnacker-Nootdorp moeilijk Zoetermeer en Delft mee in een regionale aanpak. Ook in het Rijnmondgebied en Noord-Brabant schiet het niet erg op.

Rouleren in stapelbedden
Nederland kent ruim 200.000 Polen en andere arbeidsmigranten uit Oost- en Midden-Europa. "Het is 'ingewikkeld', 'een tijdelijk fenomeen' of 'burgers zijn tegen'", somt Spies de 'te makkelijke excuses' op waarachter betrokkenen zich verschuilen. Nederland moet volgens haar erkennen dat arbeidsmigratie blijvend is en arbeidsmigranten belangrijke economische pijlers zijn. "Je schaamt je als je ziet hoe hardwerkende mensen worden uitgebuit door huisjesmelkers en roulerend in stapelbedden slapen. Goede huisvesting is een kwestie van fatsoen."

Op vijf plaatsen worden experimenten gehoduen die laten zien dat het mogelijk is rendabel onderdak te bouwen. Zo is in Haaglanden een aanjaagteam voor arbeidsmigranten actief. Het team krijgt steun van het Rijk waardoor het makkelijker wordt om leegstaande gebouwen in te richten voor tijdelijke huisvesting. Spies hoopt op aanjaagteams in andere regio's. Zelf doet ze haar belofte gestand dat ze de ondertekenaars van het akkoord hinderlijk zou volgen. "Als een heks op een bezemsteel, de afspraken zijn niet vrijblijvend."