Het duurde zondagnacht enkele uren voor de Egyptische president van zich liet horen. Maar toen verscheen er een woedende Mohammed Morsi die wraak zwoer voor de misdadige aanslag op de Egyptische grenspost, waarbij zestien bewakers om het leven kwamen. Gisteren kondigde Egypte drie dagen van nationale rouw af.

De aanval vond plaats precies op het moment dat de grensbewakers aan de iftar waren begonnen, het breken van het vasten tijdens de ramadan. De daders, bewapend met automatische geweren en grote hoeveelheden explosieven, namen twee pantserwagens mee, en reden daarna naar het grenshek met Israël. Ver kwamen ze niet. Een van de wagens ontplofte voor de grenspost Kerem Sjalom, de ander werd door Israël in een luchtaanval verwoest.

Dat land verkeerde al in verhoogde staat van paraatheid, na - nog vage - inlichtingen dat een aanval ophanden was. Gisteren werd druk gespeculeerd over hoe nauw de Egyptische en Israëlische inlichtingendiensten hadden samengewerkt voor, tijdens en na de aanslag.

Daders zullen boeten
Volgens de Egyptische staats-tv was de aanval het werk van 'islamitische militanten'. President Morsi, zelf lid van de Moslimbroederschap, sprak van verraad en zei dat de daders zullen boeten: "Onze ordetroepen hebben duidelijke instructies gekregen: achtervolg de misdadigers die deze aanslag op onze kinderen hebben gepleegd en arresteer ze. De troepen zullen volledige controle over de betrokken gebieden van de Sinaï herstellen."

De aanslag is een eerste test voor de nieuwe Egyptische president. Die beproeving zou nog zwaarder kunnen worden, als blijkt dat onder de aanslagplegers, of hun helpers, Palestijnen uit de Gazastrook zitten. Want de aanslag vond plaats op een soort drielandenpunt (Egypte, Israël, Gaza), waarbij de daders via de Gazastrook Israël probeerden binnen te trekken.

Nieuwe wind
Morsi heeft de afgelopen weken de grens van Egypte met Gaza opengesteld, een boodschap dat er met hem een nieuwe wind waait en Egypte niet, zoals onder de afgezette president Moebarak, met Israël collaboreert bij het afsluiten van de Gazastrook. Met Hamas, dat in Gaza heerst, heeft Morsi een ideologische band: deze Palestijnse beweging is voortgekomen uit de Moslimbroederschap.

Maar gisteren, waren de grenzen tussen Egypte en Gaza alweer hermetisch gesloten. De Gazanen zelf zouden opdracht hebben gegeven hun smokkeltunnels te sluiten. En Hamasleider Mahmoed Zahar riep op eventuele Palestijnse handlangers te berechten. Want ook Hamas is gebrand op goede banden met het 'nieuwe Egypte'.

Bedoeïenen
Een niet minder groot hoofdpijndossier voor Morsi is de Sinaïwoestijn, van waaruit de aanslag werd gepleegd. Dit Egyptische schiereiland, dat aan Israël en de Gazastrook grenst, kent niet alleen prachtige toeristenoorden, maar herbergt ook bedoeïenen die zich verguisd voelen en vaak - en van oudsher - hun geld verdienen met smokkelen. Het schiereiland is bovendien toegankelijk vanuit landen als Saoedi-Arabië en Jemen, waar Al-Kaida-cellen zitten, maar ook via Jordanië vanuit Irak. De lange kust is ideaal om wapens binnen te smokkelen.

Volgens westerse inlichtingendiensten is het rotsachtige binnenland veranderd in een pleisterplek voor djihadistische groeperingen die mogelijk aansluiting hebben gevonden bij plaatselijke bedoeiënen. Zo is de oliepijplijn vanuit Egypte naar Israël en Jordanië alleen al het afgelopen jaar veertien keer opgeblazen. De afgelopen jaren hebben er meerdere aanslagen plaatsgevonden, op de toeristenoorden en bij de grens met Israël.

Vredesakkoord
Maar Morsi kan zijn belofte om de controle over het gebied te herstellen niet zomaar waarmaken. Want in het vredesakkoord tussen Israël en Egypte werd bepaald dat het aantal Egyptische militairen in de woestijn beperkt blijft.

Zowel Israël als Egypte heeft er nu belang bij om de Egyptische greep op de Sinaï te versterken. Daartoe zou het vredesakkoord moeten worden opengebroken. Onderhandelen met Israël staat niet bepaald bovenaan het wensenlijstje van de nieuwe president.