De landen van de eurozone hebben op hun top van afgelopen maandag besloten om de tot nu toe slap nageleefde begrotingsregels aan te scherpen. Maar juist nu beginnen - heel voorzichtig - toch twijfels te ontstaan of die regels wel zo streng toegepast moeten worden. Wordt de nieuwe flinkheid direct weer onderuit gehaald?

Twijfels IMF en EU-Commissie over harde aanpak eurozondaars
Het duidelijkste signaal dat de regels ook té streng kunnen zijn, kwam woensdag uit onverdachte hoek. "We moeten iets langzamer gaan wat betreft de begrotingsaanpassingen", zei Poul Thomsen, een Deense vertegenwoordiger van het Internationaal Monetair Fonds in Griekenland, in de krant Kathimerini. Structurele economische hervormingen, zoals privatisering en meer marktwerking, moeten wel sneller gaan, voegde Thomsen eraan toe.

Maar met een verwijzing naar de Griekse protesten tegen de sociale afbraak in dat land, zei de IMF-bestuurder dat er 'beperkingen' zijn aan wat politiek en sociaal haalbaar is. "Ik deel de frustratie van Griekse bestuurders dat de kritiek uit het buitenland voorbij gaat aan het feit dat Griekenland veel gedaan heeft, zeer ten koste van de bevolking." Lonen en pensioenen zijn verlaagd en tienduizenden ambtenaren zijn inmiddels hun baan kwijt.

Aan het begin van de week hadden de EU-regeringsleiders juist de Griekse premier Papademos de les gelezen omdat hij onvoldoende zijn best doet om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Dat gebeurde op de EU-top waar, aldus minister De Jager (financiën), 'het strengste verdrag ter wereld' voor overheidsbegrotingen werd afgesproken.

Maar vervolgens vielen in de marge van die top opmerkingen die veel soepeler klonken: niet tegenover Griekenland, maar tegenover Spanje, dat voor de Europese economie veel belangrijker is. Na een ontmoeting met de nieuwe Spaanse premier Rajoy zei voorzitter Barroso van de Europese Commissie begrip te hebben voor de moeilijke financiële situatie in Spanje.

De economie in Spanje valt tegen, en daarmee lijkt het onwaarschijnlijk dat Rajoy de begrotingsdoelen voor dit jaar en volgend jaar kan halen. Barroso beklemtoonde het belang van die doelen, maar zei ook dat het goed zou zijn 'een discussie te voeren over deze situatie'.

Daarmee ging de voorzitter regelrecht in tegen zijn eigen commissaris voor economische zaken, Olli Rehn. Die heeft duidelijk laten weten dat hij alle EU-lidstaten voortaan strikt zal houden aan de afgesproken doelstellingen - zonder discussie. Hij gaf dat donderdag ook Nederland duidelijk te verstaan, tijdens een bezoek aan Den Haag.

Vijf landen hebben sinds half december, toen Rehns bevoegdheden werden uitgebreid, al te maken gekregen met de nieuwe strengheid. Onder meer België en Polen hebben extra bezuinigingen aangekondigd; alleen Hongarije ligt nog dwars. Dat land kan weldra de melding verwachten dat het in 2013 geen beroep meer kan doen op EU-fondsen.

De echte test van de nieuwe regels wordt straks de vraag of Spanje ook zo hard wordt aangepakt. Volgens veel economen zal dat alleen maar leiden tot krimp en nog meer werkloosheid. Dan dreigt de Spaanse economie kapotbezuinigd te worden en dat kan andere landen ook raken.

Maar zo zijn de Europese afspraken nu eenmaal: het begrotingstekort moet zo snel mogelijk onder de 3 procent van het bbp dalen, anders volgen er sancties. En de mogelijkheid voor de lidstaten om soepel om te gaan met de regels is drastisch ingeperkt - dat hebben de regeringsleiders zelf afgesproken.