Een strategische zet is het zeker. Met de blokkade van de liberaal Grigori Javlinski slinkt het aantal concurrenten van Vladimir Poetin voor het Russische presidentschap tot vier. En nog belangrijker: als Javlinski's kiezers de stembusgang van 4 maart nu voor gezien houden, stijgt de kans dat Poetin al in de eerste ronde wint en een 'vernederende' tweede ronde ontloopt.

De centrale kiescommissie van Rusland bevestigde gisteren wat al dagen in de maak was: Javlinski mag niet meedoen aan de presidentsverkiezingen. Bijna een kwart van de handtekeningen die hij moest ophalen om zich te kunnen laten registreren als presidentskandidaat is volgens de commissie gekopieerd en daarmee niet rechtsgeldig.

"Onzin", reageerde Javlinski's partij Jabloko. "Dit is een politieke opdracht van Poetin." Ze liet weten dat de legitimiteit van de verkiezingen is uitgehold.

Javlinski (59) had overigens geen kans gemaakt. De meeste Russen zien hem als iemand die in de jaren negentig staatsbedrijven in de uitverkoop deed en hielp het land in chaos te storten. Populair was hij nooit. Hij deed twee keer mee aan presidentsverkiezingen en haalde slechts enkele procenten.

Die paar potentiële procenten kunnen echter belangrijk zijn. Vladimir Poetin, die van 2000 tot 2008 al staatshoofd was, wil op overtuigende wijze aan een nieuwe termijn van zes jaar beginnen. Als Javlinski's stemmers wegblijven, kan dat net het verschil betekenen tussen winst in één ronde, of moeten uitkomen in een tweede ronde. In dat laatste geval moet hij in debat (wat hij nu nog kan vermijden) en kan hij niet meer zeggen dat een meerderheid van de Russen hem steunt.

Javlinski was met zijn Jabloko bovendien landelijk goed georganiseerd. Hij had duizenden waarnemers klaarstaan om te controleren of er niet opnieuw - net als bij de parlementsverkiezingen van december - grootschalige wordt gefraudeerd. Dergelijke waarnemers mogen alleen kiesbureaus in namens een van de kandidaten of deelnemende partijen. Andere partijen willen Jabloko's waarnemers wel laten meedraaien, maar de uitschakeling van Javlinski beperkt hun slagkracht.

Er zijn naast Poetin nu vier kandidaten geregistreerd. Van hen heeft de communist Gennadi Zjoeganov volgens peilingen van het onafhankelijke Levada Instituut de meeste aanhangers. Sergej Mironov van Rechtvaardig Rusland en de nationalist Vladimir Zjirinovski zijn slechts in naam tegenstanders van Poetin.

De rol van miljardair Michael Prochorov is nog onduidelijk. Hij ontkende deze week nog eens dat hij in opdracht van Poetin het strijdperk betreedt, maar sommige analisten denken dat hij kiezers moet 'neutraliseren' die Poetin niet meer lusten - zoals Javlinski-aanhangers die toch gaan stemmen. Die analisten denken dat als Prochorov derde wordt (na Poetin en Zjoeganov) hij alsnog Poetin zal steunen. Als hij tweede wordt, voorkomt hij een strijd tussen Poetin en Zjoeganov.

Poetin zelf ligt nog wel ver voor. Twee derde van de kiezers heeft volgens het Levada Instituut vertrouwen in het beleid van de huidige premier, en 37 procent noemt hem uit eigen beweging als gewenste president. Maar Poetins populariteit daalt en niemand weet hoe hard de kiezersgunst gaat schuiven als de overtuiging wegvalt dat hij de politiek helemaal in de greep heeft.

Volgende week zaterdag wil de oppositie weer een grote betoging houden tegen Poetin en de verkiezingsmanipulaties. Aan eerdere protesten in december deden tienduizenden mee.