"Ik zit hier nu wel, maar ik kan net zo goed naar huis gaan, er komt toch niemand", zucht Mohsen Karimian (54). Al bijna acht jaar lang heeft hij een mobieltjeswinkel in een grote computerpassage in Teheran, maar zulke plotselinge prijsstijgingen als deze week heeft hij nog niet eerder meegemaakt.

"Wie komt er vandaag nou een mobiele telefoon kopen van 9 miljoen riaal, als die een paar dagen geleden maar 7 miljoen riaal kostte? Ons geld wordt steeds minder waard." Het anders zo drukke, vier verdiepingen tellende winkelcentrum is dan ook uitgestorven. Net als de bazaars.

De oorzaak van de plotselinge devaluatie van de Iraanse riaal is een nieuwe Amerikaanse wet die nieuwe sancties oplegt aan Iran met als doel de olie-inkomsten te verminderen. De wet, dit weekeinde ondertekend door president Obama, verhindert buitenlandse financiële instellingen zaken te doen met Irans Centrale Bank. Als ze dat wel doen, worden ze uitgesloten van het Amerikaanse financiële systeem.

Hierdoor zullen veel bedrijven niet langer olie willen kopen van Iran. Slechts enkele uren na de aankondiging van de nieuwe sancties daalde de Iraanse munt ten opzichte van de dollar met 12 procent, een absoluut dieptepunt. De Iraanse autoriteiten ontkenden echter dat dat met de sancties te maken had.

Geld smelt weg als sneeuw voor de zon
"Ik ben bang dat het geld dat ik met hard werken heb verdiend, vrijwel geen waarde meer zal hebben", zegt Peygah (34), een onderwijzeres en moeder van twee jonge kinderen. "Ik kom nauwelijks uit wanneer ik boodschappen doe. Wie drie dagen niet in de supermarkt is geweest, schrikt zich een ongeluk. Buitenlandse producten koop ik helemaal niet meer, de prijzen daarvan zijn de afgelopen week vaak wel met 30 procent gestegen.

"Ik overweeg nu te investeren in goud, al is dat dit jaar behoorlijk duur geworden. Iedereen die ik ken, is bezig met de vraag hoe je het best je geld veilig kunt stellen." Peygahs stem klinkt boos. Haar ogen staan wanhopig. "Alles is zo onduidelijk. De ware slachtoffers van de westerse sancties zijn de Iraanse burgers. Zien ze dat dan niet?"

Politieke spanningen
Maar het is niet alleen de devaluatie van de riaal die de burgers onzeker maakt. Ook de hiermee nauw samenhangende politieke spanningen tussen Iran en het Westen dragen eraan bij. En die zijn de afgelopen week flink opgelopen. Als reactie op de nieuwe Amerikaanse sancties en het dreigende olie-embargo van de EU (waarover al een principe-akkoord is bereikt), dreigde Iran de voor de olie-export strategische Straat van Hormoez af te sluiten.

De afgelopen week oefende de islamitische republiek alvast met de afsluiting van deze belangrijke olieroute, waarlangs bijna 20 procent van de mondiale ruwe-olieproductie wordt getransporteerd. Bij deze marine-oefening werd ook een aantal middellange-afstandsraketten afgevuurd.

Daarnaast is er nog het conflict over het Amerikaanse vliegdekschip U.S.S. Stennis, dat van de Iraanse marine niet mag terugkeren naar zijn basis in de Perzische Golf. De Iraanse marinecommandant Habibollah Sayyari zei dinsdag: "Iran handelt in navolging van internationale wetgeving, en buitenlandse troepen moeten niet aanwezig zijn in onze territoriale wateren."

Amerika liet weten zich niets van deze waarschuwing aan te trekken. Veel Iraniërs vrezen dat het conflict uiteindelijk zal uitlopen op een oorlog.

Regering schaft staatsuitkering weer af
De Iraanse regering bereidt zich al voor op een forse vermindering van de olie-inkomsten. Zo kondigde ze vorige week aan dat de vorig jaar ingevoerde staatsuitkering voor tien miljoen burgers zal worden ingetrokken. Die was bedoeld als compensatie voor het opheffen van staatssubsidies op levensmiddelen, benzine, gas, water en elektriciteit.

Peygah is er woedend over: "Het is echt een schande. De regering heeft die uitkeringen vorig jaar alleen maar ingevoerd om straatprotesten te voorkomen. En nu worden ze voor velen weer ingetrokken. Ik weet zeker dat het niet lang meer zal duren tot niemand meer wat krijgt."

Nederlandse ambassadeur teruggezonden
De Nederlandse ambassadeur in Teheran, Cees Koole, werd dinsdag teruggezonden naar Iran, nadat de minister van buitenlandse zaken, Uri Rosenthal, hem een maand ervoor had teruggeroepen voor diplomatiek overleg.

Dat gebeurde destijds naar aanleiding van de bestorming van de Britse ambassade in Teheran door leden van de Baseej, een paramilitaire volksbeweging die zeer loyaal is aan de regering en de ideologie van de islamitische republiek.

De PVV ziet het terugsturen van de ambassadeur als 'een klap in het gezicht van Groot-Brittannië'. Daarom hebben de PVV'ers Wilders en Kortenoeven direct Kamervragen aan minister Rosenthal gesteld - onder meer over de recente Iraanse militaire oefeningen in de Straat van Hormoez en de dreigementen van het land om deze strategisch belangrijke zeestraat af te sluiten. De PVV vraagt of het terugsturen van een ambassadeur in deze omstandigheden niet een verkeerd signaal afgeeft en vraagt de minister zijn besluit te herzien en de ambassadeur direct terug te halen uit de 'islamitische terreurstaat'.