Nationalistisch Polen marcheerde gisteravond voor 'de onafhankelijkheid' en tegen een regering die pleit voor versnelde Europese integratie. "De premier wil de souvereiniteit van ons land beperken. Dat schaadt onze status en onze eer", sprak oppositieleider Jaroslaw Kaczy?ski enkele duizenden aanhangers toe, die door het centrum van Warschau marcheerden.

Het was niet zomaar een dag. Precies dertig jaar geleden, in 1981, werd de staat van beleg uitgeroepen. Door gebruik te maken van geweld konden de communisten nog acht jaar aan macht blijven. De discussie over de vraag of ze daarmee een Sovjet-invasie voorkwamen, werd ook nu met verve gevoerd.

Maar deze keer viel de schaduw van het heden over de geschiedenis. Voor het eerst probeerde een partij de nationale herdenking voor haar politieke kar te spannen. Premier Tusk bekritiseerde de mars: iedereen die tijdens de herdenking van de staat van beleg de confrontatie zoekt 'tast de nationale eenheid aan', aldus Tusk.

Crisis
Nog maar een paar jaar geleden heerste er binnen de Poolse politiek in grote lijnen overeenstemming over het buitenlands beleid. De crisis heeft daar een streep door gezet. De Poolse economie groeit dit jaar met 4 procent en het overheidstekort blijft onder de 55 procent van het bruto binnenlands product, maar de gure wind van crisis is ook in Warschau voelbaar.

Door het dalen van de Poolse zloty, ten opzichte van de euro, is de staatsschuld fors gestegen. Als de economische groei in Duitsland terugzakt, of de eurozone uiteenvalt, krijgt ook Polen een dreun.

Vandaar dat Tusk, die vorige maand aantrad voor een tweede termijn, zijn hele expose wijdde aan bezuinigingen. De Polen moeten langer werken, krijgen minder subsidies en kunnen minder aftrekken van de belastingen. De oppositie protesteerde, maar rook pas haar kans toen minister van buitenlandse zaken, Radoslaw Sikorski, vorige week in Berlijn over Europa sprak.

Uitverkoop van de onafhankelijkheid
De regering van Polen, het land dat in de vorige eeuw het meest leed onder Duitse overheersing, drong er in Berlijn bij de Duitsers op aan een leidersrol in Europa op zich te nemen. Oppositieleider Kaczynski sloeg direct aan. De voorgestelde overdracht van souvereiniteit is volgens hem de uitverkoop van de onafhankelijkheid, waarvoor generaties Polen hun bloed vergoten. De slogan 'Gister Moskou, morgen Brussel' - die populair was voordat Polen in 2004 toetrad tot de EU - kon weer uit het vet.

Voor premier Tusk is een schuimbekkende oppositie het minste van alle kwaden. De Polen zullen zijn pro-integratie-politiek waarschijnlijk wel slikken. Nergens is de populariteit van de EU zo groot als in Polen, met dank aan de miljarden uit Brussel waarmee het land de afgelopen jaren is gemoderniseerd.

Het alternatief is een plek langs de zijlijn. Als de eurolanden hun samenwerking versnellen of verdiepen, dreigt marginalisatie voor niet-euro-landen, waaronder Polen. Dat is onacceptabel voor Warschau, want over een ding zijn vriend en vijand het eens: Polen moet met zijn 38 miljoen inwoners een prominente rol gaan spelen op de Europese buhne.