ANALYSE - Voor het eerst in ruim vijftig jaar heeft vandaag een Amerikaanse minister van buitenlandse zaken voet op Burmese bodem gezet. Het bezoek van Hillary Clinton vormt een vervolg op de 'flickers of progress' die president Obama onlangs constateerde.

De nieuwe Burmese regering van voornamelijk militairen in burgerkleding die eind maart aantrad, voerde sneller dan verwacht een aantal politieke en economische hervormingen door, overlegde rechtstreeks met oppositieleidster Aung San Suu Kyi en liet ongeveer tweehonderd politieke gevangenen vrij.

Met haar bezoek moedigt Clinton deze ontwikkelingen aan. Ze zal echter ook duidelijk maken dat verdere stappen nodig zijn, zoals vrije en eerlijke tussentijdse verkiezingen, vrijlating van alle naar schatting 1700 politieke gevangenen en een oplossing voor de conflicten met de etnische minderheden.

Tweede agenda
Er gaat ook een minder altruïstische agenda schuil achter Clintons historische ontmoetingen met president Thein Sein en Aung San Suu Kyi. Onder de regering van president Bush gingen Amerikaanse aandacht, geld en middelen vooral naar Afghanistan en het Midden-Oosten. Het is duidelijk dat Obama de Amerikaanse invloed in het enigszins verwaarloosde Zuidoost-Azië wil uitbreiden.

Vrije handelszone
Op de recente top op Bali kondigde de Amerikaanse president de aanleg van een nieuwe marinebasis in Australië aan, en besprak nauwere militaire samenwerking met de Filippijnen en het plan voor het opzetten van een regionale vrije handelszone. Daarmee hopen de Verenigde Staten de flink toegenomen dominantie van China in de regio in te dammen.

Bij dit buitenlandbeleid neemt Burma een belangrijke positie in. De westerse aanpak van politieke en economische sancties gaf China de afgelopen twintig jaar vrij spel in het buurland. Zo verschafte China zich niet alleen toegang tot de Burmese afzetmarkt en de vele natuurlijke hulpbronnen, maar ook tot de zuidelijke wateren die een belangrijke strategische doorgangsroute zijn.

Erkenning
De nieuwe regering van Burma is uit op internationale erkenning en economische steun. In ruil voor de prille hervormingen achtte ASEAN, de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties, de tijd rijp om het zwarte schaap in hun midden te belonen met het voorzitterschap van de associatie voor 2014.

Van de VS hoopt de regering op opheffing van de economische sancties en op groen licht voor het hervatten van steun uit internationale instituten zoals het IMF en de Wereldbank.

Megadam
Maar er speelt meer. Het is een publiek geheim dat ook een aantal van Burma's leiders al jaren in hun maag zitten met de Chinese dominantie. Het recente stopzetten van een megadam voor elektriciteit voor China vormde daarvan een duidelijk bewijs. Zo vallen ironisch genoeg de belangen van de Burmese ex-militairen en die van hun Amerikaanse criticasters samen.

Clinton moet tijdens haar bezoek de Amerikaanse geopolitieke agenda voortzetten en tegelijkertijd voorkomen dat ze de Burmese ex-generaals te vroeg een stempel van volledige goedkeuring geeft. Niet alleen China maar ook China's regiorivalen Japan en India volgen de ontwikkelingen met argusogen. Zo lijkt pariastaat Burma het speelterrein van een strategisch conflict geworden.