Nederland is de grootste buitenlandse investeerder in Roemenië. Maar de populariteit van Nederlandse ondernemers daalt sinds de regering-Rutte in september samen met Finland de toetreding van Roemenië en buurland Bulgarije tot het verdrag van Schengen blokkeerde.

Er zijn zo'n 3000 Nederlandse bedrijven met belangen in Roemenië én Roemeense bedrijven met belangen in Nederland: banken, scheepsbouwers, transportbedrijven; de haven van Rotterdam is er actief, net als oliemaatschappij Rompetrol dat in Nederland haar hoofdkantoor heeft. In de eerste tien maanden van 2011 investeerden zij samen 10,9 miljard euro in Roemenië. Ze hebben grote ambities, bijvoorbeeld om de haven van Constanta te ontwikkelen tot de oostelijke toegang tot Europa.

Vroeger waren Nederlandse ondernemers graag geziene gasten, maar de houding van de Roemenen slaat om, merkt Dragos Geletu. Hij is directeur bij Kuijken Logistics Group (KLG). Toen de Nederlandse regering in september liet weten dat Roemenië nog niet mag toetreden tot het Schengenverdrag - dat het vrij verkeer van personen tussen landen mogelijk maakt - stroomde Geletu's mailbox vol met negatieve reacties: zijn dat die Hollanders waarover jij opschept?

Sinds Kuijken zich in 2007 op de Roemeense markt begaf, is het bedrijf uitgegroeid tot een van de grootste expediteurs, met een omzet van 20 miljoen euro in 2010. Het van oorsprong Venlose bedrijf wil uitbreiden. De plannen liggen klaar en er zijn al enkele miljoenen in geïnvesteerd. "Maar ik heb alles stilgelegd. Ik wacht af wat er gebeurt."

"Je kunt het nooit hardmaken, maar ik denk dat er nu anders wordt aangekeken tegen Nederlandse bedrijven", zegt Peter de Ruiter, bestuursvoorzitter van de Nederlands-Roemeense Kamer van Koophandel. Nederlandse ondernemingen merken dat, zegt hij, als ze meedingen naar grote projecten die met Europees geld worden gefinancierd. Brussel heeft 20 miljard euro klaarliggen voor Roemenië. "Boekarest beslist wie het contract krijgt. Op de shortlist zijn we ondervertegenwoordigd, en dat is niet omdat onze plannen zo slecht zijn."

De Ruiter vindt dat de Nederlandse regering een ongelukkige positie inneemt. Vroeg of laat treedt Roemenië hoe dan ook toe tot de Schengenzone. "Als Nederland ook dan nog vasthoudt aan deze houding, heeft dat voor ons zeker gevolgen."

Bovendien, meent hij, kan een invloedrijk Nederlands bedrijfsleven de hervorming van de economie en bestrijding van corruptie - waarop Roemenië volgens het kabinet tekort schiet - juist stimuleren. "Het opgeheven vingertje komt echt niet alleen uit Brussel. Wij veranderen hier dingen van binnenuit."

Veel ondernemingen hebben er in de praktijk last van dat Roemenië niet tot het Schengengebied hoort. Bedrijven die Roemeens personeel voor langere tijd naar Nederland sturen, bijvoorbeeld voor scholing, lopen tegen beperkingen en bureaucratische rompslomp aan.

Vrachtauto's staan lang stil aan de grens. "Als een Hongaarse douanier zich wil bewijzen, houdt hij een truck zo twee dagen tegen", legt Geletu van Kuijken uit. Zijn kosten stijgen met zo'n 20 procent per verloren dag, zegt hij. "En let wel: Roemenië importeert meer dan het exporteert, dus we praten over vrachtauto's uit West-Europa, bijvoorbeeld uit Rotterdam. Het is geen verkeer dat Schengen binnenkomt, maar dat Schengen uitgaat."

In zijn kantoor hangen Nederlandse landschappen aan de muur en staan tulpen in vazen. "Ik was er altijd trots op dat we een Nederlands bedrijf zijn, maar nu zeg ik dat toch wat zachter", zegt hij serieus. Om er lachend op te laten volgen: "Misschien haal ik die schilderijen weg en hang ik Duitse worsten op." Want van Duitsland mogen Roemenië en Bulgarije wel toetreden tot het Schengenverdrag.