Iraanse studenten in toom

Het academische jaar staat in Iran op het punt te beginnen. Dat maakt de autoriteiten bevreesd voor nieuwe studentenprotesten.

Mehrdad had deze week aan zijn derde studiejaar informatica moeten beginnen. Maar de universiteit van Teheran weigerde hem in te schrijven, omdat de autoriteiten er achter waren gekomen dat hij deze zomer heeft meegedaan aan protesten tegen de herverkiezingen van president Ahmadinejad. Bovendien had hij al de naam politiek actief te zijn. „Ik weet niet wat ik nu verder moet doen”, klinkt het somber. „Mijn kansen op de arbeidsmarkt zijn nihil met een studie van slechts twee jaar achter de rug.”

Mehrdad is niet de enige Iraanse student aan wiens academische carrière abrupt een einde komt. De autoriteiten vrezen dat de start van het nieuwe academische jaar de protestbeweging nieuw leven kan inblazen en zinnen op maatregelen. De hele zomer gonsde het van de geruchten dat de Iraanse regering uit angst voor studentenprotesten de universiteiten zelfs het hele herfsttrimester dicht zou houden. De nieuwe minister van wetenschappen, Kamran Danesjoe, sprak die geruchten echter tegen – volgens hem beginnen de colleges gewoon op zaterdag.

Dat neemt niet weg dat in grote Iraanse steden als Teheran, Mashad, Shiraz en Tabriz de universiteiten wel degelijk maatregelen hebben genomen om de kans op studentenprotesten te verkleinen. Commissies ondervragen studenten aan wier politieke loyaliteit getwijfeld wordt. Zo moesten in Teheran zeker vijftig studenten voor een disciplinaire commissie verschijnen. Maar het gebeurt ook dat ’verdachte’ studenten niet worden ingeschreven, zoals Mehrdad overkwam.

Ebrahim Kalantari, woordvoerder van de Universiteit Teheran, beaamt het: „Met de start van het nieuwe academische jaar hangen de voorbereidingen tot protesten in de lucht. We ondervragen en weren sommige mensen om de veiligheid op de universiteit te kunnen waarborgen. En we hebben de studenten opgeroepen zich verre te houden van politieke provocaties.”

Of dat zal lukken, is maar de vraag. Het aantal Iraanse studenten is groot, en ongeveer de helft van hen komt van buiten de steden. Door de vroege sluiting van de universiteiten in verband met de verkiezingen deze zomer, waren zij afwezig bij de protestacties die na de verkiezingen in de grote steden werden gehouden. Nu keren zij echter terug, wat voor een verdubbeling van de studentenpopulatie en daarmee voor hoofdbrekens bij de autoriteiten zorgt.

Vorige week vrijdag was hier al een voorproefje van te zien. Sympathisanten van de hervormingsgezinde Groene Beweging – grotendeels studenten – gebruikten Al Kods-dag niet, zoals traditioneel de bedoeling is, om hun ongenoegen te uiten over Israëls beleid ten aanzien van de Palestijnen, maar om te demonstreren tegen president Ahmadinejad die volgens hen door middel van verkiezingsfraude opnieuw tot president is benoemd.

De studenten vrezen de verharde atmosfeer. „De dreiging om van de universiteit weggestuurd te worden, was er altijd al. Maar ik ben bang dat het komende jaar dubbel zo erg wordt”, zegt Merangiz, derdejaars politieke wetenschappen. „Je hebt bovendien het gevoel continu in de gaten gehouden te worden.”