De rechter, het proces en zijn vrouw

Elisa Beni is een journaliste van wie een boek is verschenen over de rechtszaak tegen de verdachten van wat wel het grootste drama in Spanje na de burgeroorlog is genoemd: de treinaanslagen van maart 2004 in Madrid. Het heet La soledad del juzgador (De eenzaamheid van de rechter) omdat het relaas is geschreven vanuit het perspectief van Javier Gómez Bermúdez, de opperrechter die drie weken geleden uitspraak deed in de zaak. Maar er is een probleem: Beni is getrouwd met Gómez Bermúdez.

Beni onthult onder meer privéconversaties die haar man had met collega’s, aanklagers, agenten en gevangenisfunctionarissen. Andere rechters en rechtbankmedewerkers die steken hebben laten vallen staan er bij Beni niet fraai op.

De betrokkenen zijn woedend, maar erger is dat Beni mogelijk een slachtoffer van ’11 maart’ in gevaar heeft gebracht met de onbezonnen publicatie. Pilar Manjón, die haar 20-jarige zoon verloor bij de aanslagen, bracht Gómez Bermúdez in contact met een vrouw die informatie had over een aanslag die in 1985 is gepleegd werd gepleegd door moslimradicalen.

„Ik vroeg om een onderhoud met de rechter, niet om een gesprek met de man van een journaliste”, zei Manjón tegen de krant El País. „Het was een vertrouwelijk gesprek. Deze onverantwoordelijke frivoliteit heeft tot gevolg dat ik nu ruzie heb met djihadisten.”

Beni kreeg een lawine van kritiek te verwerken: de belangenverenigingen van terreurslachtoffers klagen dat de timing van de verschijning van het boek, zo kort na de uitspraak in het proces drie weken geleden, ’duidelijk is bedoeld om zoveel mogelijk geld aan de tragedie te verdienen’.

Dat die verdenking er is, tast het gezag van Gómez Bermúdez aan, zo klonk het in tal van krantencommentaren. „Van alle journalisten in Spanje had Elisa Beni wel de minste reden om dit boek te schrijven”, oordeelde de krant El País.

Op initiatief van een geschrokken Gómez Bermúdez onderzoekt een juridische tuchtcommissie de zaak. Hij heeft de commissie verzocht na te gaan of hij een disciplinaire straf verdient voor het delen van vertrouwelijke informatie.

Ook buigt de commissie zich uit eigen beweging over het gedrag van Beni. Want zij is de laatste jaren de belangrijkste woordvoerster van het Hooggerechtshof in Madrid en als zodanig valt zij onder de jurisdictie van de commissie.

Het paar heeft alle promotieactiviteiten voor het boek afgezegd, Beni bood ’iedereen die zij gekwetst zou kunnen hebben’ uitgebreid haar excuses aan. Het was niet haar bedoeling geweest.

Op dat moment nam Pilar Majón gas terug: zij wilde niet meedoen aan de lynchpartij die dreigde te onstaan.

Ook Maite Pagazaurtundúa, die zich inzet voor de slachtoffers van de Baskische Eta, nam het op voor Javier Gómez Bermudez. Zij prees hem als een rechter die justitie een menselijk gezicht heeft gegeven. En hoewel zij is geschrokken van sommige passages in het boek, is Beni volgens haar te goeder trouw geweest.