CIA vernietigde video-opnamen terreurverdachten

(Novum/Ap) - De Amerikaanse inlichtingendienst CIA heeft videotapes vernietigd die in 2002 zijn gemaakt van de verhoren van twee terreurverdachten omdat de dienst vreesde dat ze een veiligheidsrisico vormden. Dat heeft directeur Michael Hayden donderdag laten weten aan de werknemers van de CIA, om berichtgeving over de affaire door de New York Times voor te zijn.

Haydens bekendmaking wekte commotie in het Congres en leden van de Senaatscommissie voor inlichtingenzaken kondigden een diepgaand onderzoek aan. De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch sprak van illegale vernietiging van bewijsstukken. De verdenking bestaat dat op de tapes beelden te zien zijn van wat de regering eufemistisch omschrijft als 'harde verhoormethoden'. De inlichtingencommissies van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat werden het donderdag juist eens over een wetsontwerp dat de CIA zou verbieden gebruik te maken van zulke methoden en het Witte Huis liet weten daar waarschijnlijk een veto over te zullen uitspreken.

Hayden zei dat de leiders van beide inlichtingencommissies in 2003 op de hoogte zijn gebracht van het bestaan van de tapes en de plannen om die te vernietigen, teneinde de identiteit van de ondervragers te beschermen. Maar Jane Harman, destijds de hoogste Democraat in de inlichtingencommissie van het Huis en daarmee een van de vier Congresleden die door de CIA werden ingelicht, zei dat de CIA schriftelijk had laten weten dat geen goed idee te vinden en de dienst had gemaand de banden intact te laten. En de Republikein die destijds aan het hoofd stond van dezelfde inlichtingencommissie, Pete Hoekstra, zei zich niet te herinneren op de hoogte te zijn gesteld. Te zeggen dat de commissie werd ingelicht is wel een heel ruime interpretatie van Hayden, zei hij. Toen de tapes twee jaar later inderdaad werden vernietigd werd dat niet meer aan de commissiehoofden meegedeeld.

De opnamen betreffen de verhoren van Abu Zubaydah en Ramzi Binalshib, de eerste twee terreurverdachten die de CIA in handen kreeg. Zubaydah gaf de CIA na keiharde ondervraging de naam van de Binalshib als medeplichtige van de aanslagen van 11 september. Nadat ook Binalshib was ondervraagd werd in 2003 het veronderstelde brein achter de aanslagen, Khalid Sheikh Mohammed, aangehouden.

Het staat vast dat de CIA na 11 september 2001 drie terreurverdachten heeft onderworpen aan 'waterboarding' een vorm van 'hard verhoor' waarbij iemand tot bijna-verdrinken onder water wordt gehouden. Na 2003 zou de methode niet meer zijn toegepast en in 2006 werd zij door Hayden verboden.

De tapes zijn volgens de CIA eind 2005 vernietigd. Mede als gevolg van de onthullingen over mishandeling van gevangenen in de Abu Ghraib gevangenis kwam de overheid in dat jaar onder steeds grotere druk om video-opnamen van verhoren vrij te geven. De verdedigers van de later tot levenslang veroordeelde Al Qaida-verdachte Zacarias Moussaoui hadden al in 2003 naar opnamen gevraagd en naarmate meer namen van gedetineerde terreurverdachten bekend werden werd die roep luider. In mei 2005 droeg rechter Leonie Brinkema de regering op bekend te maken of er video-opnamen van verhoren bestonden. De regering maakte bezwaar, waarna Brinkema haar verzoek specificeerde en vroeg of de regering opnamen bezat van enkele met name genoemde verhoren. De regering ontkende. Vorige maand gaf de CIA tegenover Brinkema toe te hebben gezwegen over het bestaan van opnamen van het verhoor van vijandelijke strijders die als getuige werden beschouwd.

Hayden zei dat alleen het verhoor van de eerste twee terreurverdachten op video is opgenomen. In 2002 werd geconcludeerd dat schriftelijke verslaglegging volstond, zei hij.

Volgens Human Rights Watch was de handelwijze van de CIA illegaal. "In feite is dit vernietiging van bewijsmateriaal", zei woordvoerster Jennifer Daskal. Haydens uitleg dat de banden zijn vernietigd om de identiteit van CIA-agenten te beschermen noemde zij 'onoprecht'.