Oud-burgemeester Jeruzalem Teddy Kollek overleden

(Novum/AP) - Teddy Kollek, de man die bijna dertig jaar lang burgemeester van Jeruzalem was, is dinsdag op 95-jarige leeftijd overleden. Kollek overzag als burgemeester de hereniging van Jeruzalem na de Zesdaagse oorlog van 1967.

Kollek stond aan het hoofd van een door strijd getekende stad, waar zelfs reparatiewerkzaamheden aan wegen hevige ruzies konden uitlokken tussen Israëliërs en Arabieren, tussen seculiere en religieuze Joden, zelfs tussen vertegenwoordigers van verschillende archeologische stromingen.

Het Jeruzalemfonds, een liefdadigheidsfonds dat Kollek veertig jaar geleden oprichtte, maakte zijn overlijden bekend. Volgens de Israëlische radio zal donderdag met een staatsbegrafenis afscheid genomen worden van deze belangrijke man in de geschiedenis van Jeruzalem. Na het nieuws van zijn dood werden op het stadhuis de vlaggen halfstok gehangen.

"Enerzijds voelde hij mee met het individu, maar tegelijkertijd was hij ook in staat om in gesprek te treden met de wereldleiders, en dat maakte hem zo bijzonder", aldus Alan Freeman, de onderdirecteur van het Jeruzalemfonds. Kollek liet zich graag door iedereen 'Teddy' noemen, en hij ging zonder bewaking over straat. Hoewel hij de grootste bouwer van de stad sinds Herodes werd genoemd, stond zijn nummer gewoon in het telefoonboek, en stond hij de inwoners persoonlijk te woord over klachten over de toestand van het wegdek, of het verzoek voor een nieuwe speeltuin.

Toen Kollek in 1965 burgemeester werd, was Jeruzalem nog verdeeld in een Israëlisch en een Jordaans deel. Door de stad liep een strook niemandsland, afgezet met prikkeldraad en bewaakt met machinegeweren. Na de oorlog van 1967, waarin Israël het Arabische deel annexeerde, begon Kollek met het bouwen van musea en de aanleg van tuinen en wandelpromenades.

De Palestijnse bevolking van Jeruzalem wilde hij weliswaar eerlijk behandelen, maar hij blokkeerde al hun pogingen om het Arabische deel ooit tot hoofdstad van de Palestijnse staat te kunnen uitroepen. Hij hield tegen dat Joden zich in het islamitische deel van de oude ommuurde stad vestigden, maar stimuleerde het ontstaan van Joodse buitenwijken om het Arabische deel heen, om te voorkomen dat het ooit aan het Joodse gezag kon ontsnappen. Kollek schreef ooit: "De inwoners van Jeruzalem moeten ondanks hun verschillende geloven, culturen en ambities een manier vinden om in vrede samen te leven, in plaats van een streep in het zand te trekken." De sociale en economische achterstand van het Arabische deel van de bevolking is Kollek altijd een doorn in het oog gebleven.

Kollek kreeg ook te maken met de verschillen tussen seculiere en streng orthodoxe Joden in zijn stad. Hij probeerde door concessies te doen aan beide partijen hun behoeften te respecteren. "Hij wilde de beschermer zijn van heel Jeruzalem, met al zijn gemeenschappen." Dit zei Reuven Rivlin, een voormalig parlementslid en leider van de oppositie in de gemeenteraad ten tijde van Kolleks bewind.

In 1993 werd Kollek na 28 jaar burgermeesterschap verslagen door Ehud Olmert van de Likud-partij, nu premier van Israël. Olmert zei over Kollek: "Hij was de oprichter van het nieuwe Jeruzalem na de Zesdaagse oorlog. Zijn naam zal altijd aan Jeruzalem verbonden blijven."

Teddy Kollek werd op 27 mei 1911 in Hongarije geboren en groeide op in Wenen. In 1935 kwam hij naar Palestina, dat toentertijd onder Engels mandaat stond. Hij hielp hier met het clandestien verwerven van wapens voor de oorlog met de Arabische buurlanden waarmee de stichting van de staat Israël in 1948 gepaard ging.

Toen Israël eenmaal een feit was, bekwaamde Kollek zich van 1952 tot 1964 in de politiek als rechterhand van de eerste premier van het land, Ben Gurion. Deze haalde hem in 1965 over om zich kandidaat te stellen voor het burgermeesterschap. Hoewel lid van de centrumlinkse Arbeidspartij stond hij tijdens zijn periode als burgemeester aan het hoofd van een politiek verbond dat zich 'Één Jeruzalem' noemde.

In 1988 ontving Kollek de prestigieuze Israël Prijs voor zijn bijzondere bijdragen aan het land. Later in zijn leven legde hij zich toe op het inzamelen van geld voor zijn Jeruzalemfonds, dat ontwikkelings- en educatieprojecten in de stad financiert. Hij kampte de laatste jaren met een slechte gezondheid.