Bot feliciteert Servische president

(Novum/AP) - De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot (CDA) heeft maandag de Servische president Boris Tadic gefeliciteerd met de verkiezingsuitslag. Diens partij werd weliswaar niet de grootste fractie in het parlement, maar 'het feit dat de heer Tadic zijn positie in het parlement heeft verdubbeld is van grote betekenis, omdat het betekent dat het Servische volk belang stelt in een pro-Europese koers', zei Bot.

Buitenland-coördinator van de Europese Unie Javier Solana hoopt dat de verkiezingen in Servië ondanks de winst van de ultranationalistische partij SRS snel zullen leiden tot de vorming van een pro-westerse regering van de Democratische Partij (DS) en de centrumrechtse Volkscoalitie (DSS). Tegelijkertijd zei hij maandag dat het nog te vroeg is om te zeggen wat de gevolgen van de verkiezingsuitslag voor de toekomstige status van de provincie Kosovo zullen zijn. Solana praat maandag in Brussel met de ministers van buitenlandse zaken van de lidstaten van de EU over de verkiezingen, de kwestie Kosovo en de relatie met Servië.

De EU had vooraf de hoop uitgesproken dat de Serviërs zouden kiezen voor een gematigde regering, die economische en democratische hervormingen wil doorvoeren en volledig wil samenwerken met het Joegoslaviëtribunaal van de Verenigde Naties in Den Haag. De verkiezingsuitslag kan bepalend zijn voor het bereiken van een compromis over de toekomstige status van Kosovo, dat sinds het einde van de oorlog tussen Serviërs en etnische Albanezen in 1999 onder VN-bestuur staat.

De ultranationalistische Radicale Partij (SRS) haalde bij de parlementsverkiezingen in Servië de meeste stemmen, maar niet genoeg om alleen te kunnen regeren. De partij kreeg 28,3 procent van de stemmen, maakte de kiesraad maandag bekend. De pro-westerse hervormingsgezinde Democratische Partij (DS) van president Boris Tadic (22,6 procent) en de centrumrechtse Volkscoalitie (DSS) van premier Vojislav Kostunica (16,3 procent) kunnen samen een regering vormen, als ze hun onderlinge geschillen bijleggen.

Meer dan zestig procent van de 6,6 miljoen Servische kiezers maakte de gang naar de stembus. Er stond dan ook veel op het spel, zoals de verstandhouding tussen Servië en internationale organisaties als de Navo en de Europese Unie. Nog belangrijker is het aanstaande besluit van de Verenigde Naties over de toekomst van de afvallige provincie Kosovo.

De voorlopige uitslag betekent dat de ultranationalisten niet alleen kunnen regeren, terwijl de Democraten en de Volkscoalitie een nieuwe regering zouden kunnen vormen als ze het eens worden over wie de nieuwe premier wordt. Kostunica wil zijn positie graag behouden, maar de Democraten staan erop dat zij de premier leveren.

De nieuwe machtsverdeling in het Servische parlement zal naar alle waarschijnlijkheid bepalend zijn voor de medewerking die Servië bereid is te verlenen aan de arrestatie van de van oorlogsmisdaden verdachte generaal Ratko Mladic. Westerse landen hebben diens arrestatie al lange tijd hoog op hun verlanglijst staan. Ook de economie is een belangrijke kwestie. Hoewel de Servische economische groei in 2006 bijna 6 procent bedroeg, bedraagt de werkloosheid nog altijd 31 procent en verdient de gemiddelde Serviër 250 euro per maand.

De Democraten willen snelle hervormingen, corruptie bestrijden en korte metten maken met de laatste overblijfselen van het regime van wijlen president Slobodan Milosevic. Tadic beschuldigt Kostunica van onwil om de Servische politiemacht, het rechtsstelsel en de geheime dienst te ontdoen van de laatste functionarissen uit het Milosevic-tijdperk.

Kort na de verkiezingen, mogelijk op vrijdag, presenteert VN-gezant Martti Ahtisaari zijn advies voor de toekomst van Kosovo. Naar verluidt zal hij een zekere mate van autonomie aanraden. Kostunica en Tadic staan wat betreft Kosovo op één lijn. Beiden hebben tegen afsplitsing geprotesteerd. Ze gedogen een zekere autonomie voor het gebied, maar willen niet dat er getornd wordt aan de Servische grenzen. De SRS bestempelt elk compromis over Kosovo als landverraad. Als ze aan de macht komt zal ze overigens ook geen verdachten meer uitleveren aan het Joegoslaviëtribunaal.