200 zweepslagen voor verkrachte vrouw

Het Saoedische rechtsysteem gaat op de schop. Hoe hard dat nodig is blijkt wel uit de veroordeling van een verkrachte vrouw tot 200 zweepslagen.

Een slachtoffer van een groepsverkrachting dat tweehonderd zweepslagen krijgt, plus zes maanden cel. Zelfs Saoedische advocaten, die wel iets gewend zijn in hun rechtssysteem, zijn geschokt. Want de vrouw wordt in feite gestraft voor de kritiek van haar advocaat op de rechtspraak.

’Het meisje uit Qatif’ wordt ze genoemd, de jonge sjiitische vrouw die anderhalf jaar geleden in het oosten van Saoedi-Arabië meermalen verkracht is. De negentienjarige had met haar ex-verloofde afgesproken op een afgelegen plek. Ze wilde haar foto’s terug, want ze ging trouwen. Het stel werd overvallen, zij werd door zeven mannen verkracht.

De rechtbank gaf de zeven daders celstraffen variërend van tien maanden tot vijf jaar. En de ex-verloofden kregen ieder negentig zweepslagen. Want als een vrouw alleen is met een man die niet haar man is of familie, wordt dat in Saoedi-Arabië beschouwd als een misdaad.

De uitspraak ontketende een discussie in het land, vooral doordat advocaat en mensenrechtenactivist Abdoelrahman al-Lahem er de talkshows mee wist te halen. Hij vond de straffen voor de verkrachters te laag, en stelde dat zijn cliënte niet gestraft behoorde te worden. In reactie daarop verhoogde de rechter in hoger beroep echter haar vonnis, volgens een bron op de rechtbank omdat ze ’geprobeerd had justitie via de media te provoceren en beïnvloeden’. De straffen voor de verkrachters werden verdubbeld, maar blijven in verhouding laag.

Daarmee is het debat alleen maar verder opgelaaid. Zo wijst Abeer Mishkhas, die over vrouwenrechten schrijft in de Saoedische krant Arab News, erop dat een verkrachter onlangs in Riaad zes jaar cel en 600 zweepslagen kreeg. De man die het filmde, kreeg zelfs twaalf jaar en 1200 zweepslagen. Het slachtoffer ging vrijuit, hoewel zij iets had gehad met een van de twee mannen.

Een vergelijkbare zaak, andere straffen. De verhoudingen zijn zoek, en dat is de steeds vaker gehoorde kritiek op de Saoedische rechtspraak. Die is gebaseerd op de sharia, en iedere rechter kan zelf bepalen hoe hij de Koran interpreteert. Jurisprudentie bestaat niet, waardoor de vonnissen enorm uiteenlopen. Bovendien pakken de uitspraken van de religieus conservatieve rechters vaak negatief uit voor vrouwen.

Koning Abdoellah heeft daarom vorige maand een ingrijpende herziening van het rechtsysteem aangekondigd. Van groot belang is dat er een ’codificatie’ van het shariarecht zal plaatsvinden, zoals advocaat Abdoelaziz Algasim dat omschrijft. In feite krijgt Saoedi-Arabië daarmee een wetboek van strafrecht.

„Maar dat proces zal wel vijf jaar gaan duren”, waarschuwt de advocaat en ex-rechter in zijn gloednieuwe kantoor in Riaad. Al eerder zal de koning een Hoogste Juridische Raad aanstellen, „met nieuwe rechters, die meer open en gematigd zullen zijn”, voorspelt Algasim. „Dat is de belangrijkste verandering.”

De koning probeert daarmee een einde te maken aan een machtstrijd tussen oudere, behoudende rechters en jonge, moderne. Algasim, die duidelijk tot de laatste categorie behoorde als rechter, voorspelt dat ook vrouwen ’in een jaar of twee’ een rol krijgen binnen de rechtspraak. Dan kunnen ze als advocaat pleiten, en daar is hij voor, „want dat is niet in strijd met de sharia.”

Voor ’het meisje uit Qatif’ komt die verandering te laat. Cassatie is in het huidige rechtsysteem niet mogelijk. Bovendien is haar advocaat Al-Lahem in verband met de zaak door Justitie geschorst.