Zwart Amerika marcheert weer, vanwege de ’blanke boom’

Van een veelzeggende strop aan een boom kwam een vechtpartij tussen zwarte en blanke jongens. Van de vechtpartij kwam een rechtszaak. En vanwege die rechtszaak trokken gisteren duizenden voornamelijk zwarte Amerikanen door het plaatsje Jena in Louisiana. Net als vroeger met Martin Luther King in Selma, Alabama, zei de 63-jarige Elizabeth Redding. „Nu doe ik het voor mijn achterkleinkinderen”.

De demonstraties waren gericht tegen het beleid van de officier van justitie in Jena, die zes zwarte scholieren had aangeklaagd voor het toetakelen van een blanke jongen. Die was even buiten westen geweest, en daarom luidde de aanklacht ’poging tot moord’. Dat werd later afgezwakt, en op een na zijn ze op vrije voeten, maar toen was de landelijke verontwaardiging al niet meer te stoppen: achter die zware aanklachten zou ouderwets en onvervalst racisme hebben gezeten.

De ruzie begon daar in ieder geval mee. Op de middelbare school van Jena (3000 inwoners) was een boom waar alleen witte leerlingen leken te mogen zitten. Een zwarte leerling vroeg officieel toestemming ook van de schaduw ervan te mogen profiteren. De volgende dag hingen er een paar stroppen aan de boom. Een overduidelijke verwijzing naar de behandeling in vroeger tijden van zwarten die hun plaats niet kenden.

Korte tijd later braken de knokpartijen uit, waaronder die waarbij een blanke jongen het slachtoffer werd. Dat slachtoffer is nu haast vergeten, hij is een soort voetnoot, klaagde de openbare aanklager onlangs. Maar in heel de VS verbreidde zich, onder andere ook via gemeenschapen op internet, zoals Facebook, de overtuiging dat er in Jena met twee maten gemeten wordt. Want naar de daders van het ophangen van die stroppen werd geen onderzoek gedaan. De aanklager kon geen wet vinden waarin zoiets werd verboden.

Bij de demonstratie waren vooral veel jonge zwarten (en wat blanken), uit alle hoeken van het land. Maar ook veteraan Jesse Jackson was van de partij. Waarom juist dit geval zo de aandacht trok? „Dat is altijd lastig. Destijds was Rosa Parks ook niet de allereerste die zomaar voorin een stadsbus ging zitten. Soms valt de vonk in een droog veld.”

Veel inwoners van Jena vinden het vervelend dat hun stad nu de naam krijgt racistisch te zijn. Het schoolbestuur wilde dat ook niet. De ’blanke boom’ is inmiddels omgehakt.