Huurlingen vullen wereldwijd de gaten op

Ondernemingen die veiligheidsdiensten aanbieden zijn actief in zo’n vijftig landen, van Nigeria en Afghanistan tot Colombia. In totaal zetten ze 70 à 80 miljard euro om.

Uit cijfers van het Amerikaanse leger blijkt dat er in Irak naast 163.000 militairen, 22.000 Amerikaanse burgers en tienduizenden andere buitenlanders opereren.

Volgens een Amerikaanse contractant dienen de meeste Aziaten of Afrikanen als goedkope arbeid, als kok, chauffeur of schoonmaker. De soldaten verdienen echter goed, minstens enkele duizenden dollars per maand. Om die reden zijn uit de hele wereld huurlingen naar Irak getrokken, naast Amerikanen met name Australiërs, Chilenen, Serviërs en Zuid-Afrikanen. De juridische status van deze huurlingen is omstreden. Zo kunnen zij niet in Irak zelf voor het gerecht worden gedaagd. Maar bijvoorbeeld de Amerikaanse contractanten die gevechtstaken vervullen, vallen ook niet onder het Amerikaanse militaire recht. „Deze lieden lopen vrij rond en doen domme dingen. Ze vallen buiten elk gezag zodat je niet krachtig tegen ze kunt optreden”, aldus een hoge Amerikaanse commandant gisteren in de Britse krant The Independent.

Het hoofd van de Duitse buitenlandse inlichtingendienst, Ernst Uhrlau, sprak deze week tijdens een toespraak in Berlijn, zijn zorg uit over de toenemende mate waarin de Amerikanen gevechtstaken overlaten aan huurlingen. Westerse regeringen hebben hun eigen strijdkrachten ingekrompen, maar gaan door met oorlogvoeren. Daartoe huren zij nu bedrijven in die alle gaten moeten vullen. Het probleem, aldus Uhrlau, is dat regeringen niet over middelen beschikken om te zorgen dat zij volgens de wet handelen. Als het er op aan komt zijn die bedrijven slechts verantwoording schuldig aan hun aandeelhouders en die willen winst maken.

In de visie van de Duitse hoofdspion biedt het ook voordelen. „Het inzetten van particuliere firma’s stelt regeringen in staat de militaire dodencijfers laag te houden en zo het publieke protest in te dammen.” De afgelopen jaren zijn volgens schattingen circa 800 contractanten in Irak omgekomen en meer dan 3000 gewond geraakt.