Socialisten laten radicale partij vallen voor Tadic

Servië krijgt een pro-Europese coalitieregering. De socialisten zien samenwerking met de DS-partij van president Tadic als een comeback.

Wijlen president Slobodan Milosevic zal zich in zijn graf omdraaien. Zijn socialistische partij SPS gaat regeren met de Democratische Partij (DS) van president Boris Tadic. Een coalitie van deze partijen betekent dat Servië een regering krijgt die geneigd is samen te werken met de Europese Unie en het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag.

Sinds de vervroegde parlementsverkiezingen van 11 mei leek juist een sterk nationalistische regering in de maak. De pro-Europese DS van Tadic kwam wel als sterkste uit de bus, maar de meerderheid ging toch naar de nationalistische partijen.

Daartoe hoorden ook de socialisten. Van tevoren hadden zij aangegeven dat ze het liefst in een regering wilden met de radicale SRS (van Vojislav Seselj, die in Den Haag vastzit op verdenking van oorlogsmisdaden). En na de verkiezingen hadden de socialisten het voor het uitzoeken: op grond van de uitslag had elke denkbare coalitie hen nodig.

Het lag voor de hand dat er een coalitie zou komen van de radicale SRS (tweede partij van Servië), met de socialisten en de DSS van oud-premier Vojislav Kostunica. Kostunica had de vervroegde verkiezingen nodig gemaakt door in april met Tadic’ regering te breken. Hij was kwaad over diens ’slappe’ houding jegens de EU, die achter de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo zou zitten.

De radicalen, socialisten en DSS hebben de afgelopen weken druk onderhandeld. Van zo’n regering zou de EU, bijvoorbeeld inzake Kosovo, weinig goeds te verwachten hebben. Datzelfde gold ook voor het Joegoslaviëtribunaal, dat onder meer wacht op uitlevering van de Bosnische Serviërs Radovan Karadzic en Ratko Mladic.

Maar dit weekeinde gaven de socialisten er de brui aan omdat de beoogde coalitiepartners het principe-akkoord met de EU op losse schroeven zetten. Pal voor de verkiezingen sloot de EU als lokkertje een zogeheten SAA-verdrag, dat neerkomt op het kandidaat-lidmaatschap, en Servië voordelen biedt op het gebied van handel, subsidies en reizen. Op aandringen van Nederland treedt het verdrag pas in werking als Servië volledig samenwerkt met het Joegoslaviëtribunaal. Daarvan willen de radicalen hoe dan ook niets weten. Ook Kostunica’s DSS heeft het verdrag ongrondwettig verklaard, omdat Belgrado ermee zou instemmen met de afscheiding van Kosovo.

Dit weekeinde openden de socialisten formeel coalitiebesprekingen met Tadic en de zijnen. Vermoedelijk is daaraan een serie informele gesprekken voorafgegaan, want gisteren was er al een regeerakkoord. De radicalen klagen nu over het ’verraad’ van de socialisten.

De socialistische leider Ivica Dacic spreekt van ’een grote comeback’ en ’een kans op een nieuw begin’. En volgens president Tadic is het de hoogste tijd voor nationale verzoening. De regeringspartijen zouden het ook al eens zijn geworden over een portefeuilleverdeling.

De combinatie van druk en lokkertjes waarmee de EU Belgrado heeft benaderd was een gok. De voorstanders kunnen met enig recht beweren dat de tactiek positief heeft uitgepakt. Een ander tastbaar resultaat is de arrestatie en uitlevering aan Den Haag van Stojan Zupljanin. Een regering van DS en socialisten is voor de Europese verhoudingen niet de slechtst denkbare.