Pas na morgen wordt het echt spannend

Wie morgen de nieuwe president van Rusland wordt, staat vast. Dat is Dmitri Medvedev. De vraag is hoeveel macht zijn voorganger, Vladimir Poetin, in handen houdt.

De race om het presidentschap in Rusland is allang beslist. Maar hoe de onvermijdelijke overwinning van Dmitri Medvedev te interpreteren? Wat gaat er in Rusland veranderen na morgen? En gaat er eigenlijk wel iets veranderen?

Er zijn op dit moment nog te veel vragen voor definitieve antwoorden. Ten eerste: wie gaat Rusland werkelijk regeren in de komende vier jaar? En hoe? Om met de eerste vraag te beginnen: het is bekend dat Poetin onder president Medvedev premier zal worden, een post die hij in december ’na twee dagen nadenken’ accepteerde ’op uitnodiging’ van Medvedev, daags nadat de huidige vicepremier en Gazprom-bestuurder naar voren was geschoven als Poetins opvolger.

Algemeen wordt aangenomen dat niet Medvedev, maar Poetin de touwtjes in handen zal houden op het Kremlin. De winkels zijn weliswaar nu al druk met het verkopen van staatsieportretten met de beeltenis van Dmitri Medvedev, Poetin heeft al aangekondigd dat hij in zijn kantoor geen portret van Medvedev zal hangen. In de westerse media wordt Medvedev afgeschilderd als een ja-knikker van Poetin, een kleurloze jurist. Hij spreekt Poetin nog steeds aan met ’u’.

Maar wie zegt dat de verhoudingen op termijn zo zullen blijven? Uiteindelijk is het de president die regeringen aanstelt en ontslaat, en die het atoomkoffertje ’s avonds op zijn nachtkastje neerzet, en niet de premier. Medvedev mag dan nu wel door logopedisten getraind worden om te klinken als Poetin, wie zegt dat hij niet een eigen stijl ontwikkelt? En een eigen agenda?

Poetin werd in 2000 ook afgetekend als Jeltsins slippendrager – niets was minder waar, zo bleek uiteindelijk. Groot verschil met de situatie in 2000 is overigens wel dat Poetin een uitgeputte en uitgerangeerde Jeltsin opvolgde. De huidige constructie – gezonde ex-president van 55 jaar wordt premier – biedt daarom een voor de Russische politiek volkomen nieuwe kiem voor instabiliteit, en machtsstrijd tussen de twee functies. Poetin heeft als president juist extra veel macht naar zich toegetrokken, en liet slechts enkele sociale binnenlandse beleidsterreinen aan zijn premier.

Aangenomen dat Medvedev deze strijd op termijn toch wint, welke richting zal hij dan opgaan? In de westerse media wordt hij afgeschilderd als een liberaal politicus, die het rampzalige buitenlandse beleid van Poetin wat bij zal stellen. En bovendien een hervormer in eigen land. Onlangs onthulde Medvedev zijn speerpunten, de zogeheten vier ’I’s’: instituten, infrastructuur, innovatie en investeringen

Met name als het gaat om de broodnodige hervormingen in de rechtspraak lijkt het de jurist Medvedev ernst. Hij omschreef de huidige rechtspraak als ’juridisch nihilisme’, voor een Russisch politicus zeer recht voor zijn raap en zelfkritisch.

Maar er is ook een andere Medvedev. In een interview met een Russisch blad beschuldigde hij de culturele afdeling van de Britse ambassade van spionageactiviteiten. Aan persbureau RIA Novosti meldde Medvedev met wat voor winnaar dan ook uit de Amerikaanse verkiezingen samen te werken, al was het natuurlijk makkelijker te werken met mensen die ’niet in het verleden kijken en semi-seniele denkbeelden verkondigen’, waarschijnlijk verwijzend naar presidentskandidaat John McCain. Niet echt taal van een liberaal. Ook had Medvedev geen bezwaar dat dit jaar op bevrijdingsdag, 9 mei, voor het eerst sinds 1990 weer tanks over het Rode Plein donderen.

Zo saai en voorspelbaar de verkiezingen van morgen zijn, zo spannend en onvoorspelbaar is het vervolg de komende vier jaren.