Mogelijke liberalisering abortus in Congo wekt woede van kerk

De regering in Congo overweegt liberalisering van de abortuswetten, tot ergernis van de kerken. Intussen kost de illegale praktijk van ’de breinaald’ duizenden vrouwen het leven.

Aimée verkocht schoonheidsproducten in Bandal, de uitgaanswijk van de Congolese hoofdstad Kinshasa. Op de terrassen vloeit rijkelijk het Primus-bier en worden ’s avonds, onder schallende muziek van Papa Wemba, geroosterde vissen en stukken geit opgediend.

Maar Aimée is er niet meer. „Ze is dood”, weet Corine, een 25-jarige studente die vlakbij woont. „De familie zegt niet waaraan. Maar ze was zwanger.”

Corine vermoedt dat Aimée stierf als gevolg van een illegale abortus. „Abortus is het enige medicijn”, voegt Corine’s zus Huguette toe. „De mannen willen geen condooms gebruiken en de meeste meisjes weten niet van het bestaan van de pil.”

Abortus is in Congo in alle gevallen verboden, zelfs na verkrachting of in het geval van een zwaar gehandicapte foetus. De kerken willen dat graag zo houden. De afgelopen maanden werden dan ook veel preken gehouden tegen een voorgestelde liberalisering van de abortuswetten; in Kikwit, de tweede stad van het land, werd ertegen gedemonstreerd.

Hoewel Huguette ’persoonlijk niemand kent’ die een illegale abortus heeft ondergaan, kent ze wel vrouwen die het overwogen hebben. „Er is een meisje dat nu een baby heeft. Ze wilde een abortus, maar ze was bang om daaraan dood te gaan.”

Volgens Huguette vrezen veel artsen zelf in de problemen te komen als ze patiëntes helpen die later in het ziekenhuis mogelijk doodbloeden. „Ze geven je gewone vitamines in plaats van abortuspillen. De volgende dag merk je dat je nog steeds zwanger bent.”

Dat elk jaar duizenden vrouwen sterven als gevolg van illegale abortussen, vermag de Congolese kerkelijke actievoerders niet te vermurwen. „Dan hadden ze zich maar niet immoreel moeten gedragen”, zegt Françoise Ikwapa, lid van Dynamique Femme pour la Paix, een katholieke vrouwenorganisatie die hielp om de demonstratie in Kikwit te organiseren.

Voor Ikwapa is er maar één oplossing: geen seks voor het huwelijk en uitroeiing van de illegale abortussen.

Politiecommissaris Placidy Kanu verklaart zich echter machteloos tegenover de illegale abortuspraktijk in Kikwit, waarin hij dit jaar dertig officiële gevallen van dood ’als gevolg van de breinaald’ optekende. Kanu wijt een en ander aan de zedeloze ’avonturiers’ uit de diamantgebieden en aan de ’medeplichtige families’, die hun zwangere dochters naar de aborteur sturen. „En na afloop op vakantie om de plaatselijke tongen tot bedaren te brengen.”

Kanu heeft op het moment twee van die vrouwen in het cachot, met wie we even mogen spreken. Deesse Malembi (19) en de iets oudere Florence Mukaka verklaren allebei dat ze domweg geen geld hebben om een kind groot te brengen. „Sorry hoor. Maar hoe zou ik het te eten moeten geven?”, vraagt Deesse. Malembi en Mukaka zullen vermoedelijk snel vrij komen, na het het betalen van een kleine vergoeding aan de wachtcommandant.

Waar de gevaren van seks zo groot zijn, wordt onthouding aantrekkelijk. „Wij doen geen seks”, zeggen Tatiana (20) en Nono (19) in Kinshasa. Maar mocht er ooit iets misgaan, dan zouden ze wel graag toegang tot veilige abortus willen hebben. „Liever dat, dan dat het op straat opgroeit.” Zijn ze dan geen trouwe kerkgangsters? „Zeker wel”, knikt Tatiana. „Maar sinds wanneer doen alle kerkgangers precies wat de dominee zegt?”