Partijen voor hetzelfde dilemma als de kiezers

Na de Servische verkiezingen van zondag zijn de partijen begonnen met een stoelendans. Een glansrol is weggelegd voor de socialisten.

De Servische partijen moeten kiezen tussen onwaarschijnlijke combinaties. Een coalitie moet minimaal 126 van de 250 parlementszetels hebben. Anders dan de Belgen (die dik negen maanden over hun regeringsformatie deden), hebben de Serviërs haast. Als ze half september geen nieuwe regering hebben, moeten er nieuwe verkiezingen komen.

Samengevat luidt de politieke keuze: ofwel streven naar het EU-lidmaatschap en samenwerken met het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag, ofwel kiezen voor Rusland en confrontatie over Kosovo en het Tribunaal.

Ook de Servische kiezers stonden voor die keuze. De 60 procent die de moeite nam te stemmen, kwam er, getuige de uitslag, niet echt uit. Weliswaar kreeg de pro-Europese DS-partij van president Tadic een verrassend ruime voorsprong op de nummer twee, de radicale SRS. Maar de partijen die kritisch staan tegenover de EU zijn in de meerderheid.

Een sleutelrol vervult de socialistische SPS. Deze club van dinosauriërs die sinds de teloorgang van hun voorman Milosevic met uitsterven bedreigd leek, is nu een gewilde coalitiepartner. De SPS prefereert een coalitie met de Radicalen. Maar in ruil voor mooie posten is ze ook wel te porren voor regeren met de DS.

Tadic kan een pro-Europese regering vormen met de liberale LDP en de partijen van etnische minderheden (bij elkaar 122 zetels), met gedoogsteun van de socialisten (samen 144). Een regering van DS en SPS en de etnische minderheidspartijen haalt 129 zetels. Een coalitie met zowel SPS als LDP zit er niet in: liberalen en socialisten sluiten elkaar uit.

Een reprise van de coalitie tussen DS en DSS van vertrekkend premier Kostunica (132 zetels) bestaat ook alleen op papier. DS en DSS zijn in maart, na acht maanden regeren, scheldend uiteengegaan over ’Kosovo’. Ze willen niet meer met elkaar.

De kaarten voor een anti-Europese coalitie lijken gunstiger. De SRS en de DSS (samen 108 zetels), hoeven alleen nog de socialisten binnenboord te krijgen om op 128 zetels uit te komen. Een minderheidskabinet van SRS en DSS met gedoogsteun van de socialisten is ook mogelijk.

Geen van de combinaties ziet er zeer stabiel uit. Het zit er dik in dat de Serviërs spoedig opnieuw naar de stembus moeten: is het niet omdat de formatie mislukt, dan wel omdat de coalitie weer uiteen is geklapt.