Vergiftigde deeghapjes zetten Japans-Chinese relatie op het spel

Pesticide in Chinese pasteitjes heeft tien Japanners ziek gemaakt. Zowel Japanse als Chinese deskundigen denken dat er opzet in het spel is.

Bij de supermarkt Daiei in de Japanse havenstad Kobe staat een grote berg dozen afgeprijsde gyoza, deeghapjes, in de vrieskast. De stickers schreeuwen ’50% korting’, maar geen klant pakt een pak. „Ik ben bang”, zegt een 40-jarige man. „Zelfs als de gyoza gemaakt is in Japan eet ik het niet.”

„Klanten kopen zelfs geen Chinese groenten meer die in Japan zijn verbouwd”, zegt een medewerkster van de winkel. „Ze zijn doodsbenauwd.”

Gyoza is enorm populair in Japan, de gemiddelde Japanner eet het twee tot drie maal per week. Maar winkels zouden ingevroren gyoza niet eens meer gratis kunnen weggeven.

De verkoop van ingevroren maaltijden en Chinees voedsel is gekelderd. Vrijwel de helft van de zendtijd van Japanse nieuwsprogramma’s wordt nu besteed aan het gifschandaal. Zeker tien Japanners werden ziek. Ze kregen buikpijn, diarree en moesten braken. Eén meisje van vijf jaar raakte in coma, maar zij is inmiddels weer bij bewustzijn.

Reportage na reportage op de Japanse televisie gaat over de Chinese voedselindustrie en over hoe afhankelijk Japan is geworden van het buitenland voor voedsel. Inmiddels weet elke Japanner dat slechts 26 procent van wat zij in hun mond stoppen uit eigen land komt.

Hoe het bestrijdingsmiddel methamidophos, dat in de deegpasteitjes is aangetroffen, in het voedsel is terechtgekomen, is nog altijd een raadsel. De pesticide is al sinds twintig jaar verboden in Japan en is daar in principe niet meer te krijgen. In China werd het landbouwgif in 2004 verboden. Maar veel Chinese boeren weten dat niet of overtreden de wet moedwillig.

De afgelopen dagen is er onderzoek gedaan bij Tianyang Food Processing, het Chinese bedrijf waar de gyoza is gemaakt. De fabriek bleek volledig schoon en zowel Chinese als Japanse onderzoekers verklaarden dat het onwaarschijnlijk is dat het vergif in de fabriek zelf in de gyoza is terechtgekomen. Er zat echter zoveel methamidophos in de deeghapjes dat het hoogstwaarschijnlijk bewust is toegevoegd.

„Gezien de aanwijzingen die we tot nog toe hebben, denken we aan een misdaad”, zei de Japanse minister van volksgezondheid Yoichi Masuzoe dinsdag tegen het Japanse parlement. Woensdag meende de viceminister van het Chinese bureau van kwaliteitsoverzicht, Wei Chuanzhong, dat „een kleine groep die niet de ontwikkeling van de Chinees-Japanse vriendschap wensen, mogelijk extreme maatregelen heeft genomen.”

De uitspraken van Masuzoe en Wei werden onmiddellijk gerelativeerd door bewindspersonen in beide landen. Maar het is duidelijk dat iedereen bang is voor de politieke en diplomatieke gevolgen van deze affaire, juist nu de betrekkingen tussen China en Japan sinds jaren weer een beetje goed leken te zijn.

De Japanse minister van buitenlandse zaken Masahiko Komura zei deze week dat de affaire ’mogelijk een negatieve invloed heeft op de Japans-Chinese relaties’. Op internet beschuldigen Chinezen en Japanners elkaar nu al van leugens.