Wrijving binnen NAVO over Afghanistan

(Novum/Ap) - De landen in de NAVO die in de vuurlinie in Afghanistan staan hebben donderdag de druk op de andere bondgenoten opgevoerd. Op een tweedaagse conferentie in Vilnius zeiden ze dat de missie in Afghanistan en de toekomst van het bondgenootschap in gevaar komt als landen blijven weigeren te vechten tegen de Taliban.

De Canadese minister van defensie Peter MacKay dreigde de 2.500 Canadese militairen uit Kandahar terug te trekken als de bondgenoten niet duizend soldaten versterking naar het gebied zouden sturen. "We hebben de sterkste militaire alliantie van de wereld. We zijn tegen deze missie opgewassen, maar we moeten wel willen", zei zijn Deense collega Sören Gade.

Secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer had voor de conferentie nog aangedrongen op het matigen van kritiek. Maar die oproep voorkwam niet dat er zichtbare wrijving was binnen de NAVO, nu het aantal doden en gewonden het hoogst is sinds de Amerikanen in 2001 de Taliban in Afghanistan verstootten.

"Ik vind het zorgelijk dat de NAVO in twee kampen uiteen aan het vallen is: een kamp van bondgenoten dat bereid is te vechten en offers te brengen, en een kamp dat dat niet wil", zei de Amerikaanse minister van defensie Robert Gates in de Amerikaanse Senaat, voordat hij naar Vilnius afreisde.

Alle 26 NAVO-landen hebben soldaten in Afghanistan. Toen de missie in 2003 begon, waren er 5.000 soldaten. Nu zijn er 43.000 militairen gelegerd - maar belangrijke landen als Duitsland, Frankrijk, Spanje, Turkije en Italië weigeren een substantiële bijdrage te leveren aan de stoottroepen in het zuiden. En dat zet kwaad bloed bij landen als Nederland, de VS, Canada, Groot-Brittannië, Denemarken en Roemenië die de afgelopen jaren wel slag leverden met de Taliban.

Vooral in Canada wordt de druk opgevoerd om de troepen uit Kandahar terug te trekken nu de verliezen staan op 78 soldaten en een diplomaat. De conservatieve minderheidsregering zou kunnen vallen als de oppositie een voorstel wegstemt om na de huidige einddatum in 2009 de missie te verlengen. "We zijn het punt van onderhandelen voorbij. We willen nu gewoon duizend soldaten erbij. Dan blijven we", zei Mackay tegen verslaggevers. Hij zei onderhandeld te hebben met Frankrijk en Polen.

De Franse president Nicolas Sarkozy wil misschien het regeringsstandpunt wel herzien en zevenhonderd parachutisten naar het zuiden sturen, berichtte de krant Le Monde zaterdag. Dat zou een aanmoediging voor andere landen kunnen zijn om iets soortgelijks te ondernemen. Le Monde hield er rekening mee dat Frankrijk zijn beslissing in april wereldkundig zou maken, als er een NAVO-top in Boekarest gehouden wordt.

De Franse regering wilde niet reageren op de berichten. Sarkozy onderkent het gevaar voor de westerse en de islamitische wereld, mocht de Afghanistan-missie mislukken en het land opnieuw ten prooi vallen aan al-Qaida en de Taliban. Ook ziet Frankrijk in dat de toekomst van de NAVO op het spel staat - mocht een land zich helemaal terugtrekken, dan zouden er meer kunnen volgen. Vorig jaar stationeerde Frankrijk al gevechtsvliegtuigen in Kandahar en opleidingsteams in Uruzgan die het Afghaanse leger moeten trainen.

België kondigde vorige week aan met vier F-16's zijn intrede in het zuiden te zullen maken. Polen heeft in december aangekondigd nog eens vierhonderd man te sturen en extra helikopters, waarvan twee naar Zuid-Afghanistan. Spanje zou binnenkort zestig man sturen om Afghaanse bataljons te trainen.

Veel Europese regeringen staan in eigen land onder druk om niet te vechten en alleen deel te nemen aan opbouwmissies. Ook maken landen zich zorgen of het leger niet overbelast raakt met het oog op verplichtingen in andere missies.

Duitsland heeft woensdag weliswaar aangekondigd tweehonderd man extra naar Afghanistan te sturen, maar die zullen met de overige 3.300 soldaten in het noorden gestationeerd worden. Wel zullen ze snel inzetbaar zijn bij andere missies in het hele land, zei de Duitse minister van buitenlandse zaken Franz Jung. Gates had Duitsland dringend verzocht om versterking in het zuiden, maar Duitsland vindt zijn bijdrage voldoende.

Jung verdedigde de Duitse bijdrage donderdag nog eens. "Een derde van onze verkenningsvluchten wordt in het zuiden gehouden. Verder heb ik nog eens benadrukt, dat we verantwoordelijkheid voor het noorden van Afghanistan hebben genomen, maar ook ondersteuning geven om van Afghanistan een geheel te maken."

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel liet zich kritisch uit over het verzoek van Gates. "We spoeden ons van de ene regio naar de andere in Afghanistan. Dat is ook geen makkelijke missie." Bovendien ziet ze er niets in om het land in verschillende 'gevaarscategorieën' te verdelen. "Ieder land doet zijn best om weer een eenheid van het land te maken en iedereen heeft het daar moeilijk bij", zei Merkel in Berlijn na een onderhoud met de premier van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), Mohammed bin Raschid al Maktum. De VAE zijn het enige Arabische land dat in Afghanistan met de Amerikaanse operatie Enduring Freedom (OEF) meedoet. Duitsland doet mee aan zowel de OEF- als de ISAF-missie.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice was vandaag op bezoek in Kandahar en Kabul, vergezeld door haar Britse collega David Miliband. Zij zei dat de missie weliswaar zwaar was, maar dat er verbeteringen in heel Afghanistan te bespeuren waren in vergelijking met 2001. Ook benadrukte ze dat het bestrijden van de Taliban voorlopig prioriteit had voor de westerse troepen en voor de Afghaanse regering. "We moeten samen een stap terug doen en ons met de Taliban bezighouden", zei Rice. Miliband en Rice waren op bezoek bij de Afghaanse premier Hamid Karzai, die om aandacht vroeg en de wereld verweet Afghanistan te vergeten.